گفته شده است که عکس این دو پرنده در کشور اکراین گرفته شده است.
در تصویر اول پرنده ماده زخمی روی زمین افتاده و منتظر شوهرش می باشد






_________________






گفته شده است که عکس این دو پرنده در کشور اکراین گرفته شده است. میلیون ها نفر در کشور آمریکا و اروپا با دیدن این عکس ها گریه کرده اند. عکاس این عکس ها آنها را به بالاترین قیمت ممکن به روزنامه های فرانسه فروخته است و تمام نسخه های روزنامه در روز انتشار این عکس بطور کامل فروخته شده است.
در تصویر اول پرنده ماده زخمی روی زمین افتاده و منتظر شوهرش می باشد
در تصویر دوم پرنده نر برای همسرش با عشق و دلسوزی غذا می آورد
در تصویر سوم پرنده نر مجددا برای همسرش غذا می آورد اما متوجه بی حرکت بودن وی می شود لذا شوکه شده و سعی می کند او را حرکت دهد
لحظه ای که متوجه مرگ عشق خود می شود و شروع به جیغ زدن و گریه می کند
در کنار جنازه همسرش می ایستد و همچنان به شیون می پردازد
در آخر مطمئن می شود که عشق به او باز نمی گردد لذا با غم و ناراحتی کنار جنازه وی آرام می ایستد
رکورد نگه داشتن بیشترین قاشق ها بر روی صورت را جو آلیسون(Joe Allison) از ایالت دون(Devon) در بریتانیا در 1 آوریل 2008 با نگه داشتن16 قاشق بر روی صورت خود به دست آورد.جو برای این کار از قاشق های استیل چای خوری استفاده کرد.او 5 قاشق …
..................................................................................................................................................
بزرگترین تنگدره در جهان گرند کنیون(Grand Canyon) در کنار رود کلورادو (Colorado River)در ایالت آریزونا(Arizona) در آمریکا میباشد.که 446 کیلومتر …
..................................................................................................................................................
مستر پیبلس(Mr. Peebles) کوچکترین گربه جهان است.که موسسه رکوردهای جهانی گینس نیز این گربه را به عنوان کوچکترین گربه جهان با 2 سال سن،یک کیلوگرم وزن و 15 سانتی متر بلندا پذیرفته است. این گربه به طور کامل در یک لیوان …
..................................................................................................................................................
قالی پازیریک (Pazyryk Rug) قدیمیترین قالی جهان است که در سال 1328 (1949) توسط سرگی رودنکو، باستانشناس روس در دره پازیریک در کنار اشیا باستانی دیگری در …
..................................................................................................................................................
کلیسای سن پیتر(St. Peter’s Basilica) که در فاصله سال های 1506 تا 1626 در شهر واتیکان ساخته شد.بزرگترین کلیسای جهان است.مسات آن را چیزی در حدود 15,160 تا 20,139 متر مربع میدانند و …
..................................................................................................................................................
قارچی موسوم به کلاهک مرگ (نام علمی:amanita phallodies ) که به رنگ زرد زیتونی است،سمی ترین قارچ جهان میباشد.در ظرف 6 تا15 ساعت پس از مصرف،نخست باعث سرگیجه …
..................................................................................................................................................
کوتاه ترین نام خانوادگی در میان کشور های جهان O است که در کشوره کره بسیار رایج است
پر تیتراژ ترین روزنامه جهان روزنامه ژاپنی (یومیوری شیمبون)Yomiuri Shimbun میباشد که در سال 1874 کار خود را آغار نمود و در حال حاضر دارای تیتراژ 14/6 میلیون نسخه در روز میباشدو برای چاپ …
..................................................................................................................................................
کوتاه ترین رودخانه جهان دی ریور (D River) نام دارد که طول آن تنها 37 متر میباشد و در شهر لینکلن سیتی در ایالت اورگان آمریکا است که دریاچه دولز لیک (Devil’s Lake ) رايكراستبه اقیانوس آرام مرتبط میسازد…
..................................................................................................................................................
لئونارد فریستو به جرم کشتن دو معاون کلانتر،در سال 1920 به زندان ایالتی نوادا در شهر کارسون(در ایالت نوادا در آمریکا)افتاد.او موفق شد در 15 دسامبر 1923 از زندان فرار کند و…
..................................................................................................................................................
بزرگترین موی سر یک انسان که مستند نیز میباشد موی سر خانم Xie Qiuping اهل چین میباشد که هنگامی که در 8 می 2004 اندازی گیری شد درازی آن 5.627 متربود.او مویش را از سال 1973 هنگامی که …
..................................................................................................................................................
کوچکترین روزنامه جهان در اندازه 22*32 میلیمتر در روز جشن رکورد های جهانی گینس در شهر West Horsley در ایالت Surrey در بریتانیا توسط روزناهه first news منتشر شد .
همچنین روزنامه ی دیلی بنر…
..................................................................................................................................................
بزرگترین سیب جهان 1,849 کیلوگرم وزن دارد که توسط Chisato Iwasaki در باغ سیبش در شهر هیروساکی در ژاپن پرورش داده شده و در 24 اکتبر 2005 به عنوان …
..................................................................................................................................................
بزرگترین شهر با دورترین فاصله از آب های آزاد اورومچی (Ürümqi) (نام قدیم”تیهوا“)پایتخت منطقه خودمختار چین به نام اویغور است که 2,250 کیلومتر …
گالری هنری موسوم به “قصر زمستانی”در سن پترز بورگ در روسیه متشکل از 322 گالری فرعی است که دارای3,000,000 اثر هنری و شی عتیقه میباشد.بزرگترین گالری در جهان است.این موزه بزرگ به رنگ های سبز و سپید میباشد و دارای 1786 درب،1945 پنجره،1500 اتاق و…
..................................................................................................................................................
نخستین کشتی توربینی که توربینا(Turbinia)نام داشت در 1894در انگلستان ساخته شد.طول آن 31/6 متر(معادل 103 فوت)و قدرت توربین آن 2000 اسب بود.در نخستین سفر آزمایشی…
..................................................................................................................................................
استوانه کوروش بزرگ، یک استوانه سفالین پخته شده، به تاریخ ۱۸۷۸ میلادی در پی کاوش در محوطه باستانی بابل کشف شد. در آن کوروش بزرگ رفتار خود با اهالی بابِل را پس از پیروزی بر ایشان توسط ایرانیان شرح دادهاست.
مرد ۸۰ ساله ترکیه ای با ۱۴ سانتی متر بینی، صاحب درازترین بینی جهان است! این مرد اهل استان اردو در ترکیه محمت گل نام دارد و همسایگان او را با نام دده پینوکیو خطاب می کنند …
..................................................................................................................................................
بزرگترین گوشی موبایل جهان که در حال کار کردن نیز میباشد سامسونگ مدل SCH-r450 میباشد که دارای اندازه های 4.57 در 3.42 در 72. متر میباشد
این گوشی موبایل …
..................................................................................................................................................
آشپزان شهر وینکوسی(Vinkovci) کرواسی در 250 کیلومتری زاگرب با تهیه و پخت یک سوسیس 530 متری رکورد درازترین سوسی جهان را به نام خود کردند …
..................................................................................................................................................
تامبلینا (Thumbelina)کوچکترین اسب جهان است که نامش در کتاب رکوردهای جهانی گینس به ثبت رسیده است. این اسب کوچک هفت ساله(ماده) توسط مایکل گاسلینگ(Michael Goessling)در باغوحش نیویورک نگهداری میشود …
..................................................................................................................................................
آدیتیا رومئو دو (Aditya ‘Romeo’ Dev) هندی که به عنوان کوتاه ترین وزنه بردار و بدنساز جهان به شهرت جهانی دست یافته است،برای شغلی در هالیوود برنامه ریزی می کند.که با یک شخص با نفوذ آمریکایی نیز قرار دادی را به امضا رسانده است …
..................................................................................................................................................
نخستین زن فضانورد جهان،والنتینا ولادیمیر و ونا ترشکو وا نیکولایف(Valentina Vladimirovna Tereshkova)(زاده 6 مارس 1937 در شوروی)بود که در سفینه وستوک 6 در ساعت 9 و 30 دقیقه بامداد روز 16 ژوئن 1963 به فضا رفت و پس از …
..................................................................................................................................................
لویس کولت( Lluis Colet )مرد فرانسوی 64 ساله کاتالونیایی یک کارمند دولت محلی توانست با 124 ساعت سخن گفتن بدون وقفه ،رکورد طولانی ترین سخنرانی جهان را از آن خود کند.
وی در این مدت 124 ساعت در مورد …
اندی هوک 39 ساله (Andy Hoke) ) در مدت 60 ساعت و 36 دقیقه با اجرای بیش از 1000 آهنگ در کافه Thunderbird رکورد طولانی ترین مدت زمان گیتار زدن را در جهان از آن خود کرد.
این رکورد را اندی هوک ساله نخستین بار در فوریه 2007 پس از 48 ساعت …
..................................................................................................................................................
آلیا صبور(Alia Sabur)دختر ایرانی جوان ترین استاد دانشگاه در جهان میباشد،نام او در تاریخ 19 فوریه 2008رکوردهای جهانی گینس نوشته شد و پس از 291 سال …
..................................................................................................................................................
گران ترین ساعت جهان 25 میلیون دلار ارزش دارد.
این ساعت با سه الماس به شکل قلب تزیین شده است.یک الماس صورتی 15 قیراتی،یک الماس آبی 12 قیراتی و یک الماس سپید 11 قیراتی و استفاده 163 قیرات الماس سپید و زرد برای …
..................................................................................................................................................
کوتاه ترین جنگ در تاریخ جهان جنگی ست که بین بریتانیا و کشور آفریقایی زنگبار روی داد.و نام این جنگ Angelo – Znzibar War بود.این جنگ تنها 40 دقیقه طول کشید(به گمانی دیگر نیز 38 تا 45 دقیقه). …
..................................................................................................................................................
سایت یوتیوب( YouTube) که از سال 2005 کار خود را بر روی اینترنت آغاز نمود هم اکنون بزرگترین سرویس دهنده ویدیویی در اینترنت میباشد …
..................................................................................................................................................
سمندر سیاه آلپ با نام علمی (Salamandra atra ) یک سمندر براق میباشد که در شرق و مرکز رشته کوههای آلپ و در بلندی های بالای 700 متر یافت میشود.سمندر بزرگسال …
..................................................................................................................................................
گران ترین موس جهان با استفاده از 18 قیرات طلای سپید و 59 برلیان از یک الماس ساخته شده است. برلیان ها بر روی آن مانند گلی زیبا به کار رفته است.قیمت آنها چیزی در حدود …
جواهر ساز اتریشی پیتر آلیسون(Peter Aloisson) که وی را با ساخت برخی از گوشی های موبایل گرانقیمت و ویژه میشناسیم، با به کار گیری الماس و طلا در تزیین گوشی iPhone 3G Kings Button گران ترین گوشی موبایل جهان را ساخت.این گوشی موبایل استثنایی …
..................................................................................................................................................
446 رقاص(223 زوج) از شهر گلسگو (Glasgow)در بریتانیا همگام شدند تا رکورد بزرگترین مهمانی چای و رقص در هوای آزاد(Outdoor Tea Dance) را بشکنند آنها در این جشن محلی یکصدا میگفتند”جشن زمستانی چای و رقص” …
..................................................................................................................................................
آمان رهمن جوان ترین مدرس کالج جهان یک پسر بچه 8 ساله هندی میباشد که به دانشجویان بزرگسال”ساخت فیلم انیمیشن با کامپیوتر” را در دانشگاه هنر های محاوره ای …
..................................................................................................................................................
تلسکوپ البیتی (Large Binocular Telescope)(نام اصلی: پروژه کلمبوس Columbus Project)نام بزرگترین،قویترین،پیشرفته ترین و دقیق ترین تلسکوپ نوری ساخته شده در جهان است که …
..................................................................................................................................................
فراری افسانه ای مدل GTO 250 در حراجی لندن به قیمت 28/7 میلیون دلار فروخته شد.و بدین ترتیب گران ترین اتومبیل جهان نام گرفت.این اتومبیل یکی از زیباترین و مشهور ترین اتومبیل های جهان و ساخت کارخانه فراری ایتالیا میباشد …
..................................................................................................................................................
دیوید پرات بازیکن هافبک تیم Chippenham در بازی ایی که در 27 دسامبر 2008 مقابل تیم Bashley F.C داشت 3 ثانیه پس از آغاز بازی بر روی کریس نولز(Chris Knowles ) بازیکن تیم مقابل تکلی خطرناک رفت و داور مسابقه جاستین آمی(Justin Amey) نیز بی درنگ کارتی قرمز به وی نشان داد…
..................................................................................................................................................
بزرگترین کلکسیون هواپیماهای مدل دست ساز را آقای جان کالوسا(John Kalusa)در مدت نیم قرن پدید آورد.
این کلکسیون شامل 5829 مدل از هواپیماهایاختصاصی،تجاری،آزمایشی،جنگی،جت ها و بمب افکن ها،موشک ها،بالون ها …
بزرگترین آدم برفی جهان المپیا اسنو (Olympia Snowe) نام دارد.که به افتخار المپیا اسنو یک سناتور آمریکایی و نمایده مین یکی از ایالت های نیو انگلند در شمال شرقی آمریکا نامگذاری شده است …
..................................................................................................................................................
مجسمه سازان یخی اهل هاربین(Harbin) مرکز استان Heilongjiang Province در شمال شرقی چین بزرگترین بابانوئل یخی جهان را برای جشنواره سازه های برفی و یخی چین در استان Heilongjiang Province ساخته اند که …
..................................................................................................................................................
تریستین داکونها( Tristan da Cunha) گروهی از جزیرهای آتشفشانی دور افتاده در اقیانوس اطلس میباشد که 2.816 کیلومتر از جنوب قاره آفریقا و 3.360 کیلومتر از جنوب قاره آمریکا فاصله دارد.این جزیره دورافتاده ترین جزیره مسکونی در جهان میباشد که …
..................................................................................................................................................
کوچک ترین پرنده جهان مرغ پرنده زرین ، پر زنبوری یا مرغ مگس خوار( Bee Hummingbird) ، نام علمی(Mellisuga helenae) بومی کوبا میباشد.
دلیل اینکه به آنها مرغ پر زنبوری یا صدا زنبوری گفته میشود این است که …
..................................................................................................................................................
بزرگترین کژدم جهان از گونه هترومتروس سوآمردامی( Heterometrus swammerdami )بومی جنوب هند بزرگترین کژدم به شمارمیرود.که درازی آنها …
..................................................................................................................................................
طولانی ترین سرود ملی یک کشور متعلق به یونان میباشد که از 4 قطعه از شعر سلوموس(Dionysios Solomos) تشکیل شده و دارای 158 بند میباشد…
..................................................................................................................................................
یوری الکسییویچ گاگارین (Yuri Gagarin)، کیهاننورد روسی و متولد ۱۸ اسفند ۱۳۱۲ (۹ مارس ۱۹۳۴) نخستین فضانورد جهان است.
یوری گاگارین در روز ۲۳ فروردین ۱۳۴۰ توسط فضاپیمای وستوک …
گران ترین شماره تلفن همراهی که تاکنون به فروش رفته است شماره 666 6666 میباشد که در 22 می 2006 در یک حراجی نیکوکارانه در قطر و توسط شرکت کیو تل(Qtel ) با قیمت 2 میلیون 700 هزار دلار به …
..................................................................................................................................................
واتیکان (Vatican City) نام کشوری است مستقل که در درون شهر رم در کشور ایتالیا جای دارد. واتیکان محل اقامت پاپ، رهبر کاتولیکهای جهان و مرکز کلیسای کاتولیک است. واتیکان با مساحتی در حدود ۴۴ هکتار، کوچکترین کشور جهان و …
..................................................................................................................................................
آبشار آنجل (Angel Falls) بلندترین آبشار جهان است که بلندای آن به979 مترمیرسد و در میان جنگلهای دورافتاده پارک ملی کانایما در ایالت بولیوار در جنوب شرقی کشور ونزوئلا جای دارد …
..................................................................................................................................................
روسیه با نام رسمی فدراسیون روسیه ،بزرگترین کشور جهان است که در شمال اوراسیا قرار دارد. این کشور در آسیای شمالی و اروپای خاوری واقع است و با اقیانوس آرام شمالی و اقیانوس منجمد شمالیی ، و نیز با دریای مازندران، دریای سیاه، و دریای بالتیک مرز آبی دارد …
..................................................................................................................................................
بلندترین سگ جهان جرج غول پیکر (Giant George) نام دارد که توسط آقای دیوید ناصر در توسان آریزونا نگهداری میشود.
بلندای این سگ از نوک پنجه تا شانه هایش به 1.092 متر میرسد ،همچنین وزن این سگ غول پیکر 111 کیلوگرم است و در ماه 50 کیلوگرم خوراکی مصرف میکند …
..................................................................................................................................................
بزرگترین خرگوش جهان که درازای ان از نوک بینی تا دمش به 1.3 متر میرسد داریوش نام دارد.
این خرگوش بزرگ تنها با 13 ماه سن وزنی در حدود 22 کیلوگرم دارد.داریوش توانست رکورد مادر خود آلیس را در زمینه بزرگترین خرگوش جهان بشکند.او در روز 12 هویج ، 6 سیب و 2 کلم میخورد …
..................................................................................................................................................
بزرگترین پل آبی جهان با درازای 35 کیلومتر و 736 متر در چین قرار دارد که شهر جیاشینگ را به نینگبو وصل میکند.کار ساخت این پل بزرگ که هانگجو بی (Hangzhou Bay
گر حاجت خود،بری به درگاه خدا.............با صدق و صفا
حــاجـــات تـو را،کند خداوند،روا. ...........بی چون و چرا
زنهار،مبر حاجت خود،بر در خلق............بـــا جـــامۀ دلق
کـــز خلق،نیاید کرم و جود و عطا.............بی شرک و ریا
سنا
پیش ما سوختگان مسجد و میخانه یکی است
حرم ودیر یکی سبحه و پیمانه یکی است
این همه جنگ و جدل حاصل کوته نظری است
گر نظر پاک کنی کعبه و بتخانه یکی است
هر کسی قصه شوقش به زبانی می خواند
چون نکو مینگرم حاصل افسانه یکی است
این همه شکوه ز سودای گرفتاران است
ورنه از روز ازل دام یکی دانه یکی است
ره هر کس به فسونی زده ان شوخ ار نه
گریه نیمه شب و خنده مستانه یکی است
گر زمن پرسی از ان لطف که من می دانم
اشنا بر در این خانه و بیگانه یکی است
هیچ غم نیست که نسبت به جنونم دادند
بهر این یک دو نفس عاقل و دیوانه یکی است
عشق اتش بود و خانه خرابی دارد
پیش اتش دل شمع وپر پروانه یکی است
گر به سر حد جنونت ببرد عشق عماد
بی وفایی و وفاداری جانانه یکی است
عماد خراسانی
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
آنک ، بر آن چنار جوان ، آنک
خالی فتاده لانه ی آن لک لک
او رفت و رفت غلغل غلیانش
پوشیده ، پاک ، پیکر عریانش
سر زی سپهر کردن غمگینش
تن با وقار شستن شیرینش
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
رفتند مرغکان طلایی بال
از سردی و سکوت سیه خستند
وز بید و کاج و سرو نظر بستند
رفتند سوی نخل ، سوی گرمی
و آن نغمه های پاک و بلورین رفت
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
اینک ، بر این کناره ی دشت ، اینک
این کوره راه ساکت بی رهرو
آنک ، بر آن کمرکش کوه ، آنک
آن کوچه باغ خلوت و خاموشت
از یاد روزگار فراموشت
پاییز جان ! چه سرد ،چه درد آلود
چون من تو نیز تنها ماندستی
ای فصل فصلهای نگارینم
سرد سکوت خود را بسراییم
پاییزم ! ای قناری غمگینم
هیچکس چشم به سوی من بیمار نکرد
که به جاندادن من گریهی بسیار نکرد
که مرا در نظرآورد که از غایت ناز
چین برابر و نزد و روی به دیوار نکرد
هیچ سنگین دل بیرحم به غیر از تو نبود
که سرود غم من در دل او کار نکرد
روح آن کشتهی غم شاد که تا بود دمی
یار غم بود و شکایت ز غم یار نکرد
روز مردن ز تو وحشی گلهها داشت ولی
رفت از کار زبان وی و اظهار نکرد
(وحشی بافقی)
تا مقصد عشاق رهی دور و دراز است
یک منزل از آن بادیهی عشق مجاز است
در عشق اگر بادیهای چند کنی طی
بینی که در این ره چه نشیب و چه فراز است
سد بلعجبی هست همه لازمه عشق
از جمله یکی قصهی محمود و ایاز است
عشق است که سر در قدم ناز نهاده
حسن است که میگردد و جویای نیاز است
این زاغ عجب چیست که کبک دریش را
رنگینی منقار ز خون دل باز است
این مهرهی مومی که دل ماست چه تابد
با برق جنون کاتش یاقوت گداز است
وحشی تو برون ماندهای از سعی کم خویش
ورنه در مقصود به روی همه باز است
(وحشی بافقی)
از جوانی داغها بر سینهی ما مانده است
نقش پایی چند ازان طاوس بر جا مانده است
در بساط من ز عنقای سبک پرواز عمر
خواب سنگینی چو کوه قاف بر جا مانده است
چون نسایم دست برهم، کز شمار نقد عمر
زنگ افسوسی به دست بادپیما مانده است
میکند از هر سر مویم سفیدی راه مرگ
پایم از خواب گران در سنگ خارا مانده است
نیست جز طول امل در کف مرا از عمر هیچ
از کتاب من، همین شیرازه بر جا مانده است
مطلبش از دیدهی بینا، شکار عبرت است
ورنه صائب را چه پروای تماشا مانده است؟
مرغ شب آمد و در لانه تاريك خزيد نغمه اش را بدلم هديه كند بال نسيم آه . . .
بگذار كه داغ دل من تازه شود روح را نغمه همدرد فتوحي ست عظيم
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت
سرها در گریبان است
کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را
نگه جز پیش پا را دید ، نتواند
که ره تاریک و لغزان است
وگر دست محبت سوی کسی یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است
نفس ، کز گرمگاه سینه می اید برون ، ابری شود تاریک
چو دیوار ایستد در پیش چشمانت
مرغ شب آمد و در لانه تاريك خزيد نغمه اش را بدلم هديه كند بال نسيم آه . . .
بگذار كه داغ دل من تازه شود روح را نغمه همدرد فتوحي ست عظيم
از جوانی داغها بر سینهی ما مانده است
نقش پایی چند ازان طاوس بر جا مانده است
در بساط من ز عنقای سبک پرواز عمر
خواب سنگینی چو کوه قاف بر جا مانده است
چون نسایم دست برهم، کز شمار نقد عمر
زنگ افسوسی به دست بادپیما مانده است
میکند از هر سر مویم سفیدی راه مرگ
پایم از خواب گران در سنگ خارا مانده است
نیست جز طول امل در کف مرا از عمر هیچ
از کتاب من، همین شیرازه بر جا مانده است
مطلبش از دیدهی بینا، شکار عبرت است
ورنه صائب را چه پروای تماشا مانده است؟
تا مقصد عشاق رهی دور و دراز است
یک منزل از آن بادیهی عشق مجاز است
در عشق اگر بادیهای چند کنی طی
بینی که در این ره چه نشیب و چه فراز است
سد بلعجبی هست همه لازمه عشق
از جمله یکی قصهی محمود و ایاز است
عشق است که سر در قدم ناز نهاده
حسن است که میگردد و جویای نیاز است
این زاغ عجب چیست که کبک دریش را
رنگینی منقار ز خون دل باز است
این مهرهی مومی که دل ماست چه تابد
با برق جنون کاتش یاقوت گداز است
وحشی تو برون ماندهای از سعی کم خویش
ورنه در مقصود به روی همه باز است
(وحشی بافقی)
هیچکس چشم به سوی من بیمار نکرد
که به جاندادن من گریهی بسیار نکرد
که مرا در نظرآورد که از غایت ناز
چین برابر و نزد و روی به دیوار نکرد
هیچ سنگین دل بیرحم به غیر از تو نبود
که سرود غم من در دل او کار نکرد
روح آن کشتهی غم شاد که تا بود دمی
یار غم بود و شکایت ز غم یار نکرد
روز مردن ز تو وحشی گلهها داشت ولی
رفت از کار زبان وی و اظهار نکرد
(وحشی بافقی)
خراب از باد پائيز خمارانگيز تهرانم
خمار آن بهار شوخ و شهر آشوب شمرانم
خدايا خاطرات سرکش يک عمر شيدايي
گرفته در دماغي خسته چون خوابي پريشانم
خيال رفتگان شب تا سحر در جانم آويزد
خدايا اين شبآويزان چه ميخواهند از جانم
پريشان يادگاريهاي بر بادند و ميپيچند
به گلزار خزان عمر چون رگبار بارانم
خزان هم با سرود برگ ريزان عالمي دارد
چه جاي من که از سردي و خاموشي ز مستانم
سه تار مطرب شوقم گسسته سيم جانسوزم
شبان وادي عشقم شکسته ناي نالانم
نه جامي کو دمد در آتش افسرده جان من
نه دودي کو برآيد از سر شوريده سامانم
شکفته شمع دمسازم چنان خاموش شد کز وي
به اشک توبه خوش کردم که ميبارد به دامانم
گره شد در گلويم ناله جاي سيم هم خالي
که من واخواندن اين پنجهي پيچيده نتوانم
کجا يار و دياري ماند از بي مهري ايام
که تا آهي برد سوز و گداز من به يارانم
سرود آبشار دلکش پس قلعهام در گوش
شب پائيز تبريز است در باغ گلستانم
گروه کودکان سرگشتهي چرخ و فلک بازي
من از بازي اين چرخ فلک سر در گريبانم
به مغزم جعبهي شهر فرنگ عمر بيحاصل
به چرخ افتاده و گوئي در آفاقست جولانم
چه دريايي چه طوفاني که من در پيچ و تاب آن
به زورقهاي صاحب کشتهي سرگشته ميمانم
ازين شورم که امشب زد به سر آشفته و سنگين
چه ميگويم نميفهمم چه ميخواهم نميدانم
به اشک من گل و گلزار شعر فارسي خندان
من شوريده بخت از چشم گريان ابر نيسانم
کجا تا گويدم برچين و تا کي گويدم برخيز
به خوان اشک چشم و خون دل عمريست مهمانم
فلک گو با من اين نامردي و نامردمي بس کن
که من سلطان عشق و شهريار شعر ايرانم
دوش ، از دل ِ شوریده سراغی نگرفتی
بر سینه ، غمی هشتی و داغی نگرفتی
ای چشم و چراغ ِ شب ِ تاریک ِ فریدون
افتادم و دستم به چراغی نگرفتی
پاییز ِ دل انگیز ِ سبکسایه ، گذر کرد
بر کام ِ دلم ، گوشه ی باغی نگرفتی
روزان و شبانت ، همه در مشغله بگذشت
لختی ننشستی و فراغی نگرفتی
در حسرت ِ آغوش ِ تو خون شد دل و یکروز
در بازوی ِ من ، دامن ِ راغی نگرفتی
بر گو چه شد ای بلبل ِ خوش نغمه ، که از لطف
دیگر خبر از لانه ی زاغی نگرفتی
گلزار ِ فریدونی و این طرفه که یک عمر
بوییدت و او را به دماغی نگرفتی
زلف آشفته و خوی کرده و خندان لب و مست
پیرهن چاک و غزل خوان و صراحی در دست
نرگسش عربده جوی و لبش افسوس کنان
نیم شب دوش به بالین من آمد بنشست
سر فرا گوش من آورد به آواز حزین
گفت ای عاشق دیرینه من خوابت هست
عاشقی را که چنین باده شبگیر دهند
کافر عشق بود گر نشود باده پرست
شکر آن را که تو در عشرتی ای مرغ چمن
به اسیران قفس مژده گلزار بیار
کام جان تلخ شد از صبر که کردم بی دوست
عشوه ای زان لب شیرین شکربار بیار
روزگاریست که دل چهره مقصود ندید
ساقیا آن قدح آینه کردار بیار
دلق حافظ به چه ارزد به میاش رنگین کن
وان گهش مست و خراب از سر بازار بیار
او
چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من
ور بگویم دل بگردان رو بگرداند ز من
روی رنگین را به هر کس مینماید همچو گل
ور بگویم بازپوشان بازپوشاند ز من
چشم خود را گفتم آخر یک نظر سیرش ببین
گفت میخواهی مگر تا جوی خون راند ز من
او به خونم تشنه و من بر لبش تا چون شود
کام بستانم از او یا داد بستاند ز من
ای آنکه زنده از نفس توست جان من
آن دم که با توام، همه عالم ازان من
آن دم که با توام، پُِرم از شعر و از شراب
میریزد آبشار غزل از زبان من
آن دم که با توام، سبکم مثل ابرها
سیمرغ کی رسد به بلندآسمان من
بنگر طلوع خنده ی خورشید بر لبم
زان روشنی که کاشتی ای باغبان من!
با تو سخن ز مهر تو گفتن چه حاجت است؟
خود خواندهای به گوش من این، مهربان من
نغمه ی رباب
صلاح کار کجا و من خراب کجا
ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا
دلم ز صومعه بگرفت و خرقه سالوس
کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا
چه نسبت است به رندی صلاح و تقوا را
سماع وعظ کجا نغمه رباب کجا
ز روی دوست دل دشمنان چه دریابد
چراغ مرده کجا شمع آفتاب کجا
امشب ای ماه! به درد دل من تسکینی آخر ای ماه، تو همدرد منِ مسکینی
کاهشِ جانِ تو من دارم و من میدانم که تو از دوری خورشید، چهها میبینی
چه دلی ماند و چه دینی؟ که نبردی از راه ای سر زلف، ندانم به چه کفر و دینی
کی بر این کلبهٔ طوفانزده سر خواهی زد؟ ای پرستو، که پیامآورِ فروردینی
شهریارا! اگر آیینِ محبت باشد چه حیاتی و چه دنیای بهشتآیینی
دوستان شرح پریشانی من گوش کنید
داستان غم پنهانی من گوش کنید
قصه بی سر و سامانی من گوش کنید
گفت وگوی من و حیرانی من گوش کنید
شرح این آتش جان سوز نگفتن تا کی
سوختم سوختم این راز نهفتن تا کی
روزگاری من و دل ساکن کویی بودیم
ساکن کوی بت عربدهجویی بودیم
عقل و دین باخته، دیوانهی رویی بودیم
بستهی سلسلهی سلسله مویی بودیم
کس در آن سلسله غیر از من و دل بند نبود
یک گرفتار از این جمله که هستند نبود
نرگس غمزه زنش اینهمه بیمار نداشت
سنبل پرشکنش هیچ گرفتار نداشت
اینهمه مشتری و گرمی بازار نداشت
یوسفی بود ولی هیچ خریدار نداشت
اول آن کس که خریدار شدش من بودم
باعث گرمی بازار شدش من بودم
عشق من شد سبب خوبی و رعنایی او
داد رسوایی من شهرت زیبایی او
بسکه دادم همه جا شرح دلارایی او
شهر پرگشت ز غوغای تماشایی او
این زمان عاشق سرگشته فراوان دارد
کی سر برگ من بی سر و سامان دارد
چاره اینست و ندارم به از این رای دگر
که دهم جای دگر دل به دلآرای دگر
چشم خود فرش کنم زیر کف پای دگر
بر کف پای دگر بوسه زنم جای دگر
بعد از این رای من اینست و همین خواهد بود
من بر این هستم و البته چنین خواهدبود
پیش او یار نو و یار کهن هر دو یکیست
حرمت مدعی و حرمت من هردو یکیست
قول زاغ و غزل مرغ چمن هر دویکیست
نغمهی بلبل و غوغای زغن هر دو یکیست
این ندانسته که قدر همه یکسان نبود
زاغ را مرتبه مرغ خوش الحان نبود
چون چنین است پی کار دگر باشم به
چند روزی پی دلدار دگر باشم به
عندلیب گل رخسار دگر باشم به
مرغ خوش نغمهی گلزار دگر باشم به
نوگلی کو که شوم بلبل دستان سازش
سازم از تازه جوانان چمن ممتازش
آن که بر جانم از او دم به دم آزاری هست
میتوان یافت که بر دل ز منش یاری هست
از من و بندگی من اگرش عاری هست
بفروشد که به هر گوشه خریداری هست
به وفاداری من نیست در این شهر کسی
بندهای همچو مرا هست خریدار بسی
مدتی در ره عشق تو دویدیم بس است
راه صد بادیهی درد بریدیم بس است
قدم از راه طلب باز کشیدیم بس است
اول و آخر این مرحله دیدیم بس است
بعد از این ما و سرکوی دلآرای دگر
با غزالی به غزلخوانی و غوغای دگر
تو مپندار که مهر از دل محزون نرود
آتش عشق به جان افتد و بیرون نرود
وین محبت به صد افسانه و افسون نرود
چه گمان غلط است این ، برود چون نرود
چند کس از تو و یاران تو آزرده شود
دوزخ از سردی این طایفه افسرده شود
ای پسر چند به کام دگرانت بینم
سرخوش و مست ز جام دگرانت بینم
مایه عیش مدام دگرانت بینم
ساقی مجلس عام دگرانت بینم
تو چه دانی که شدی یار چه بی باکی چند
چه هوسها که ندارند هوسناکی چند
یار این طایفه خانه برانداز مباش
از تو حیف است به این طایفه دمساز مباش
میشوی شهره به این فرقه همآواز مباش
غافل از لعب حریفان دغا باز مباش
به که مشغول به این شغل نسازی خود را
این نه کاریست مبادا که ببازی خود را
در کمین تو بسی عیب شماران هستند
سینه پر درد ز تو کینه گذاران هستند
داغ بر سینه ز تو سینه فکاران هستند
غرض اینست که در قصد تو یاران هستند
باش مردانه که ناگاه قفایی نخوری
واقف کشتی خود باش که پایی نخوری
گر چه از خاطر وحشی هوس روی تو رفت
وز دلش آرزوی قامت دلجوی تو رفت
شد دلآزرده و آزرده دل از کوی تو رفت
با دل پر گله از ناخوشی خوی تو رفت
حاش لله که وفای تو فراموش کند
سخن مصلحتآمیز کسان گوش کند
اي گل تازه که بويي ز وفا نيست ترا
خبر از سرزنش خار جفا نيست ترا
التفاتي به اسيران بلا نيست ترا
رحم بر بلبل بي برگ و نوا نيست ترا
با اسير غم خود رحم چرا نيست ترا
ما اسير غم و اصلا غم ما نيست ترا
جان من اينهمه بي باک نمييابد بود
فارغ از عاشق غمناک نميبايد بود
همره غير به گلگشت گلستان باشي
همچو گل چند به روي همه خندان باشي
زان بينديش که از کرده پشيمان باشي
هر زمان با دگري دست و گريبان باشي
ياد حيراني ما آري و حيران باشي
جمع با جمع نباشند و پريشان باشي
به جفا سازد و سد جور براي تو کشد
ما نباشيم که باشد که جفاي تو کشد
غير را شمع شب تار نميبايد بود
شب به کاشانهي اغيار نميبايد بود
يار اغيار دلآزار نميبايد بود
همه جا با همه کس يار نميبايد بود
تا به اين مرتبه خونخوار نميبايد بود
تشنهي خون من زار نميبايد بود
موجب شهرت بي باکي و خودکامي تست
من اگر کشته شوم باعث بدنامي تست
جز تو کس در نظر خلق مرا خوارنکرد
ديگري جز تو مرا اينهمه آزا نکرد
هيچ سنگين دل بيدادگر اين کار نکرد
آنچه کردي تو به من هيچ ستمکار نکرد
هيچکس اينهمه آزار من زار نکرد
اين ستمها دگري با من بيمار نکرد
مردم ، آزار مکش از پي آزردن من
گر ز آزردن من هست غرض مردن من
بر سر راه تو چون خاک فتادن غلط است
جان من سنگدلي ، دل به تو دادن غلط است
روي پر گرد به راه تو نهادن غلط است
چشم اميد به روي تو گشادن غلط است
جان شيرين به تمناي تو دادن غلط است
رفتن اولاست ز کوي تو ، ستادن غلط است
چون شود خاک بر آن خاک گذارت باشد
تو نه آني که غم عاشق زارت باشد
عاشق بي سر و سامانم و تدبيري نيست
مدتي هست که حيرانم و تدبيري نيست
خون دل رفته به دامانم و تدبيري نيست
از غمت سر به گريبانم و تدبيري نيست
چه توان کرد پشيمانم و تدبيري نيست
از جفاي تو بدينسانم و تدبيري نيست
عاجزم چارهي من چيست چه تدبير کنم
شرح درماندگي خود به که تقرير کنم
گل اين باغ بسي ، سرو روان بسيار است
نخل نوخيز گلستان جهان بسيار است
ترک زرين کمر موي ميان بسيار است
جان من همچو تو غارتگر جان بسيار است
نه که غير از تو جوان نيست، جوان بسيار است
با لب همچو شکر تنگ دهان بسيار است
قصد آزردن ياران موافق نکند
ديگري اينهمه بيداد به عاشق نکند
به کمند تو گرفتارم و ميداني تو
مدتي شد که در آزارم و ميداني تو
داغ عشق تو به جان دارم و ميداني تو
از غم عشق تو بيمارم و ميداني تو
از براي تو چنين زارم و ميداني تو
خون دل از مژه ميبارم و ميداني تو
از تو شرمنده يک حرف نبودم هرگز
از زبان تو حديثي نشنودم هرگز
دست بر دل نهم و پا بکشم از کويت
مکن آن نوع که آزرده شوم از خويت
نکنم بار دگر ياد قد دلجويت
گوشهاي گيرم و من بعد نيايم سويت
سخني گويم و شرمنده شوم از رويت
ديده پوشم ز تماشاي رخ نيکويت
ورنه بسيار پشيمان شوي از کردهي خويش
بشنو پند و مکن قصد دلآزردهي خويش
از سر کوي تو خودکام به ناکام روم
چند صبح آيم و از خاک درت شام روم
از پيت آيم و با من نشوي رام روم
سد دعا گويم و آزرده به دشنام روم
نبود زهره که همراه تو يک گام روم
دور دور از تو من تيره سرانجام روم
جان من اين روشي نيست که نيکو باشد
کس چرا اينهمه سنگين دل و بدخو باشد
يار شو با من بيمار چه ميپرهيزي
از چه با من نشوي يار چه ميپرهيزي
بگشا لعل شکر بار چه ميپرهيزي
چيست مانع ز من زار چه ميپرهيزي
نه حديثي کني اظهار چه ميپرهيزي
حرف زن اي بت خونخوار چه ميپرهيزي
چين بر ابرو زن و يک بار به ما حرف مزن
که ترا گفت به ارباب وفا حرف مزن
سوز من سوخته داغ جفا ميداند
درد من کشتهي شمشير بلا ميداند
همه کس حال من بي سر و پا ميداند
مسکنم ساکن صحراي فنا ميداند
عاشقي همچو منت نيست خدا ميداند
پاکبازم هم کس طور مرا ميداند
سر خود گيرم و از کوي تو آواره شوم
چارهي من کن و مگذار که بيچاره شوم
چهره آلوده به خوناب جگر خواهم رفت
از سر کوي تو با ديده تر خواهم رفت
گر نرفتم ز درت شام ، سحر خواهم رفت
تا نظر ميکني از پيش نظر خواهم رفت
نيست بازآمدنم باز اگر خواهم رفت
نه که اين بار چو هر بار دگر خواهم رفت
لطف کن لطف که اين بار چو رفتم ، رفتم
از جفاي تو من زار چو رفتم ، رفتم
چند پا مال جفاي تو ستمگر باشم
چند در کوي تو با خاک برابر باشم
از تو چند اي بت بدکيش مکدر باشم
چند پيش تو ، به قدر از همه کمتر باشم
باز اگر سجده کنم پيش تو کافر باشم
ميروم تا به سجود بت ديگر باشم
طاقتم نيست از اين بيش تحمل تا کي
خود بگو کز تو کشم ناز و تغافل تا کي
ابتداي خط مشکين ترا بنده شوم
سبزه دامن نسرين ترا بنده شوم
گره ابروي پرچين ترا بنده شوم
چين بر ابرو زدن و کين ترا بنده شوم
طرز محبوبي و آيين ترا بنده شوم
حرف ناگفتن و تمکين ترا بنده شوم
کيست استاد تو اينها ز که آموختهاي
الله ، الله ، ز که اين قاعده اندوختهاي
زود خود را به سر کوي عدم ميبينم
اينهمه جور که من از پي هم ميبينم
همه کس خرم و من درد و الم ميبينم
ديگران راحت و من اينهمه غم ميبينم
هستم آزرده و بسيار ستم ميبينم
لطف بسيار طمع دارم و کم ميبينم
حرف آزرده درشتانه بود ، خرده مگير
خرده بر حرف درشت من آزرده مگير
از تو قطع طمع لطف و عنايت نکنم
آنچنان باش که من از تو شکايت نکنم
همه جا قصهي درد تو روايت نکنم
پيش مردم ز جفاي تو حکايت نکنم
خويش را شهرهي هر شهر و ولايت نکنم
ديگر اين قصه بي حد و نهايت نکنم
تیز روم تیز روم تا به سواران برسم
نیست شوم نیست شوم تا برِجانا برسم
خوش شده ام خوش شده ام پاره ی اتش شده ام
خانه بسوزم بروم تا به بیابان برسم
خاک شوم خاک شوم تا ز تو سر سبز شوم
آب شوم سجده کنان تا به گلستان برسم
چون که فتادم ز فلک ذره صفت لرزانم
ایمن و بی لرزه شوم چونکه به پایان برسم
چرخ بود جای شرف خاک بود جای تلف
باز رهم زین دو طرف تا برِ سلطان برسم
عالم این خاک و هوا گوهر کفر است و فنا
در دل کفر آمده ام تا که به ایمان برسم
آن شه موزون جهان عاشق موزون طلبد
شد رخ من سکۀ زر تا که بمیزان برسم
هیچ طبیبی ندهد بی مرضی حب و دوا
من همگی درد شوم تا که به درمان برسم
(شمس الحق تبریزی)
این بار سرمست آمدم تا جام و ساغر بشکنم
ساقی و مطرب هر دو را من کاسه ی سر بشکنم
از کف عصا گر بفکنم فرعون را عاجز کنم
گر تیشه بر دستم رسد بتهای اذر بشکنم
گر کج بسویم بنگرد گوش فلک را برکنم
گر طعنه بر حالم زند دندان اختر بشکنم
چون رو به معراج آورم از هفت کشور بگذرم
چون پای بر گردون نهم نٌه چرخ چنبر بشکنم
من مرغ عالی همتم از آشیانه بر پرم
تا کرکسان چرخ را هم بال و هم پر بشکنم
من طائر فرخنده ام در کنج حبس افتاده ام
باشد مگر که وارهم روزی قفس در بشکنم
میخواهم اکنون تا که من با شمس تبریزی رسم
میجویمش با دام ها تا دام دیگر بشکنم
(شمس تبریزی)
نعره زد عشق كه: «خونين جگرى پيدا شد»
حُسن لرزيد كه: «صاحب نظرى پيدا شد»
فطرت آشفت كه: «از خاك جهانِ مجبور
خودگرى، خودشكنى، خودنگرى پيدا شد»
خبرى رفت ز گردون به شبستان ازل:
«حذر اى پردگيان! پرده درى پيدا شد»
آرزو بىخبر از خويش به آغوش حيات
چشم واكرد و جهان دگرى پيدا شد
زندگى گفت كه: «در خاك تپيدم همه عمر
تا از اين گنبد ديرينه درى پيدا شد»
اقبال لاهوری
ما نقد عافیت به می ناب داده ایم
خار و خس وجود به سیلاب داده ایم
رخسار یار گونه آتش از آن گرفت
کاین لاله را ز خون جگر آب داده ایم
آن شعله ایم کز نفس گرم سینه سوز
گرمی به آفتاب جهانتاب داده ایم
در جستجوی اهل دلی عمر ما گذشت
جان در هوای گوهر نایاب داده ایم
کامی نبرده ایم از آن سیمتن رهی
از دور بوسه بر رخ مهتاب داده ایم
صائب تبریزی
بوی باران ، بوی تو
تورا، نیلوفری دیدم ، به چشمان
تماشایی
مرا مجذوب خود کردی ، به یک لبخند
رویایی
بگذار تا مقابل روی تو بگذریم دزدیده در شمایل خوب تو بنگریم
شوق است در جدایی و جور است در نظر هم جور به که طاقت شوقت نیاوریم
روی اَر به روی ما نکنی حکم از آن توست بازآ که روی در قدمانت بگستریم
ما را سَری است با تو که گر خلق روزگار دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم
گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من از خاک بیشتر نه که از خاک کمتریم
ما با توایم و با تو نهایم اینْت بوالعجب در حلقهایم با تو و چون حلقه بر دریم
نه بوی مهر میشنویم از تو ای عجب نه روی آنکه مهر دگر کس بپروریم
از دشمنان برند شکایت به دوستان چون دوست دشمن است شکایت کجا بریم
ما خود نمیرویم دوان از قفای کس آن میبرد که ما به کمند وی اندریم
سعدی تو کیستی كه در این حلقه کمند چندان فتادهاند که ما صید لاغریم
ما گدایان خیل سلطانیم شهربند هوای جانانیم
بنده را نام خویشتن نبُوَد هر چه ما را لقب دهند آنیم
گر برانند و گر ببخشایند ره به جای دگر نمیدانیم
چون دلارام میزند شمشیر سر ببازیم و رخ نگردانیم
دوستان در هوای صحبت یار زر فشانند و ما سر افشانیم
هر گلی نو كه در جهان آید ما به عشقش هزاردستانیم
تنگچشمان نظر به میوه كنند ما تماشاکنان بُستانیم
تو به سیمای شخص مینگری ما در آثار صُنع حیرانیم
هر چه گفتیم جز حکایت دوست در همه عمر از آن پشیمانیم
سعدیا بیوجود صحبت یار همه عالم به هیچ نستانیم
غم زمانه خورم یا فراق یار کشم به طاقتی که ندارم کدام بار کشم
نه قوتی که توانم کناره جستن از او نه قدرتی که به شوخیش در کنار کشم
نه دست صبر که در آستین عقل برم نه پای عقل که در دامن قرار کشم
چو میتوان به صبوری کشید جور عدو چرا صبور نباشم که جور یار کشم
شرابخورده ساقی ز جام صافی وصل ضرورت است که دردسر خمار کشم
گلی چو روی تو گر در چمن به دست آید کمینه دیده سعدیش پیش خار کشم
سعدی شیرازی (سده ۷)
الهی آتش عشقم به جان زن شرر زآن شعلهام بر استخوان زن
ز شوقم برفروز از آتش عشق در آن آتش دلم پروانهسان زن
هزاران غم به دل اندوته دیرم به سینه آتشی افروته دیرم
به یك آه سحرگاه از دل تنگ هزاران مدعی را سوته دیرم
باباطاهر (سده ۴ و ۵)
جان جهان دوش کجا بودهای نی غلطم در دل ما بودهای
آه که من دوش چه سان بودهام آه که تو دوش که را دیدهای
رشک برم کاش قبا بودمی چون که در آغوش قبا بودهای
زَهره ندارم که بگویم تو را بی من بیچاره کجا بودهای
آینهای رنگ تو عکس کسی است تو ز همه رنگ جدا بودهای
رنگ رخ خوب تو آخر گواست در حرم لطف خدا بودهای
سلام، امروز غزلی از خواجه شيراز، حافظ را که جناب شجريان در کنسرت سوييس، در دستگاه ماهور اجرا و در كاست سرو چمان عرضه كرده است تقديم ميكنم:
سرو چمان من چرا ميل چمن نمیکند
همدم گل نمیشود، ياد سمن نمیکند
دی گلهای ز طرهاش کردم و از سر فسوس
گفت که اين سياه کج، گوش به من نمیکند **
تا دل هرزهگرد من رفت به چين زلف او
زان سفر دراز خود عزم وطن نمیکند
پيش کمان ابرويش لابه همی کنم ولی
گوش کشيدهاست از آن، گوش به من نمیکند **
با همه عطف دامنت آيدم از صبا عجب
کز گذر تو خاک را مشک ختن نمیکند
چون ز نسيم میشود زلف بنفشه پرشکن
وه که دلم چه ياد از آن عهدشکن نمیکند **
دل به اميد روی او همدم جان نمیشود
جان به هوای کوی او خدمت تن نمیکند
ساقی سيم ساق من گر همه درد میدهد
کيست که تن چو جام می جمله دهن نمیکند
دستخوش جفا مکن آب رخم که فيض ابر
بی مدد سرشک من در عدن نمیکند **
کشته غمزه تو شد حافظ ناشنيده پند
بعد از اين خرقه صوفی به گرو نستانند **
سلام، غزلی از حافظ :
خوش است خلوت اگر يار، يار من باشد
نه من بسوزم و او شمع انجمن باشد
من آن نگين سليمان به هيچ نستانم
که گاه گاه بر او دست اهرمن باشد
روا مدار خدايا که در حريم وصال
رقيب محرم و حرمان نصيب من باشد
همای گو مفکن سايه شرف هرگز
در آن ديار که طوطی کم از زغن باشد
بيان شوق چه حاجت که حال آتش دل
توان شناخت ز سوزی که در سخن باشد
هوای کوی تو از سر نمیرود ما را
غريب را دل سرگشته با وطن باشد
به سان سوسن اگر ده زبان شود حافظ
چو غنچه پيش تواش مهر بر دهن باشد **
سلام، امروز غزلی از حافظ را تقديمتان میکنم:
ای که مهجوری عشاق روا میداری
عاشقان را ز بر خويش جدا میداری
تشنه باديه راهم به زلالی درياب
به اميدی که در اين ره به خدا میداری
دل ببردی و بحل کردمت ای جان ليکن
به ازين دار نگاهش که مرا میداری
ساغر ما که حريفان دگر مینوشند
ما تحمل نکنيم ار تو روا ميداری
ای مگس حضرت سيمرغ نه جولانگه توست
عرض خود میبری و زحمت ما میداری
تو به تقصير خود افتادی ازين در محروم
از که مینالی و فرياد که را میداری
حافظ از پادشهان پايه به خدمت طلبند
سعی نابرده چه اميد عطا میداری **
سلام، بیترديد نام جواد را ميشناسيد
هردمی چون نی از دل نالان شکوهها دارم
روی دل هر شب تا سحرگاهان با خدا دارم
هر نفس آهی است از دل خونين
لحظههای عمر بیسامان میرود سنگين
اشک خونآلودهام دامان میکند رنگين
به سکوت سرد زمان، به خزان زرد زمان
نه زمان را درد کسی، نه کسی را درد زمان
بهار مردمیها دی شد، زمان مهربانی طی شد
آه از اين دم سردیها خدايا
نه اميدی در دل من که گشايد مشکل من
نه فروغ روی مهی که فروزد محفل من
نه همزبان دردآگاهی که نالهای خورد با آهی
داد از اين بیدرديها خدايا
نه صفايی ز دمسازی به جام می
که گرد غم ز دل شويد
که بگويم راز پنهان، که چه دردی دارم بر جان
وای از اين بی همرازی خدايا
وه که به حسرت عمر گرامی سر شد
همچو شراره از دل آذر بر شد و خاکستر شد
يک نفس زد و هدر شد
روزگار من به سر شد
چنگی عشقم راه جنون زد
مردم چشمم جامه به خون زد
دل نهم ز بیشکيبی
با فسون خودفريبی
چه فسون نافرجامی
به اميد بیانجامی
وای از اين افسونسازی خدايا
شعر مولوی:
جان جهان دوش کجا بودهای
نی غلطم در دل ما بودهای
آه که من دوش چه سان بودهام
آه که تو دوش که را بودهای
رشک برم کاش قبا بودمی
چون که در آغوش قبا بوده ای
زهره ندارم که بگويم تو را
بی من بيچاره کجا بوده ای
آينهای رنگ تو عکس کسيست
تو ز همه رنگ جدا بودهای
رنگ رخ خوب تو آخر گواست
در حرم لطف خدا بودهای
...و ۲ دوبيتی از باباطاهر:
هزاران غم به دل اندوته ديرم ( هزاران غم به دل اندوخته دارم)
به سينه آتشی افروته ديرم ( به سینه آتشی افروخته دارم)
به يک آه سحرگاه از دل تنگ
هزاران مدعی را سوته ديرم
الهی آتش عشقم به جان زن
شرر زان شعله ام بر استخوان زن
ز شوقم برفروز از آتش عشق
در آن آتش دلم پروانه سان زن
سلام،
در اين چند ساله اخير واژه چالش خيلی به گوش همه ما خورده. اوايل شايد دقيقا نمیدانستيم که معنای آن چيست؟ اما امروز طيفی وسيع از معانی را برای اين واژه کوتاه و زيبا میشناسيم.
نمیدانم بايد در حق مترجمانی که اين واژه را در معادل سازی واژه Challenge به كار برده اند دعا كرد
شعری از سعدی
ما گدايان خيل سلطانيم
شهربند هوای جانانيم
بنده را نام خويشتن نبود
هرچه ما را لقب دهند، آنيم
گر برانند و گر ببخشايند
ره به جای دگر نميدانيم
چون دلارام میزند شمشير
سر ببازيم و رخ نگردانيم
دوستان در هوای صحبت يار
زر فشانند و ما سر افشانيم
ای خداوند عقل و دانش و رای
عيب ما را مکن که نادانيم **
هر گلی نو که در جهان آيد
ما به عشقش هزاردستانيم
تنگ چشمان نظر به ميوه کنند
ما تماشا کنان بستانيم
تو به سيمای شخص مینگری
ما در آثار صنع حيرانيم
هرچه گفتيم جز حکايت دوست
در همه عمر از آن پشيمانيم
سعديا بی وجود صحبت يار
همه عالم به هيچ نستانيم
ترک جان عزيز بتوان گفت
ترک يار عزيز نتوانيم **
سلام، امیدوارم مرا به جمع خود بپذیرید.
تلاش می کنم در این وبلاگ، ضمن بیان دغدغه های ذهنی خودم، به مرور اشعاری بپردازم که استاد شجریان از آنها در اجرای آثار آوازی خود استفاده کرده است.
ترديدي نيست كه نام آقاي محمدرضا شجريان در آسمان هنر موسيقي ايران تا هميشه تاريخ خواهد درخشيد. چراكه آثار ايشان نه تنها از حيث آواز, كه از حيث قوت موسيقايي و از آن مهمتر, انتخاب اشعار, كم نظير و ارزشمند است. عموم كساني كه نيوشنده آثار اين استاد گرانمايه بودهاند, تصديق مي كنند كه در برخي موارد شيوه صحيح خواندن اشعار بزرگاني چون حافظ, سعدي, مولانا و... را از ميان آوازهاي شجريان آموخته يا دريافتهاند. نوروزهاي دهه گذشته را به خاطر بياوريد و كارتهاي تبريك نوروزي را كه بازتاب اشعار آوازهاي شجريان است و مثالهايي از اين دست فراوانند.
در طول ساليان ماضي, نام محمدرضا شجريان (كه خود را خاك راه مردم ايران زمين ميخواند), بسيار در رسانهها و محافل بازتاب داشته است. مواضع سياسي, اجتماعي و فرهنگي او، احيانا كم لطفي هايي كه در حق اصحاب فرهنگ كرده است و صدالبته كم لطفي هايي كه بر او رفته, همواره با نامش قرين بوده است. اما به گمانم يك زاويه ديگر نيز با نام شجريان پيوند خورده و كمتر بدان توجه شده است.
آيا شجريان در آثار خود, عمده ترين وزن را به موسيقي مي دهد و بر اساس قالبهاي آن اشعارش را انتخاب مي كند يا برعكس؟ اساسا انتخاب شعر براي اين استاد آواز ايراني در چه جايگاهي است؟ من نمي خواهم پاسخ قطعي به اين پرسشها بدهم و البته صلاحيت آن را نيز ندارم. ليكن به عنوان شنونده مجموعه آثار استاد محمدرضا شجريان, بر اين باورم كه او در انتخاب اشعار آوازهايش با وسواس و دقت عمل مي نمايد و معمولا همانگونه كه در آثار خود گوشه هاي موسيقي اصيل ايراني را موشكافانه احيا مي نمايد, اشعار نغز و پرمغز شاعران بزرگ ايران زمين را نيز بر سر زبانها مي اندازد. گمان مي كنم كه شجريان نه تنها بر گردن مردمان امروز و فردا, كه بر گردن شعراي سلف نيز حقي بزرگ دارد و آن يادآوري اشعار آنان, ترغيب مردم به خواندن اشعارشان و خصوصا صحيح خواندن و درك معاني بلند آنهاست. و من هرچه به خزانه شعريم مراجعه مي كنم, در مي يابم كه عموما اشعاري را در حافظه خود دارم كه از نفس گرم اين استاد بزرگ آواز ايراني به يادگار گرفته ام.
مدتهاست كه در انديشه گردآوري اشعاري هستم كه استاد شجريان در آثار خود آنها را زمزمه كرده است. و مي پندارم تحليل محتواي اين مجموعه, در زمان خودش ارزشمند خواهد شد. چندين بار دست به كار شدم تا اين مجموعه را پس از گردآوري منتشر نمايم ولي...
و اينك چه گستره اي مناسب تر از اينترنت كه بتوان آن خيالات را رنگ و بوي واقعي بخشيد؟...
... از اين پس سعي مي كنم در كنار مطالب خودم اشعاري را كه توسط استاد محمدرضا شجريان در هريك از آثارش ارائه شده, با عنوان (شعر و شجريان) عرضه نمايم. شيوه اين كار چنين است:
1ـ در هر نوبت يك شعر را به طور كامل مي نگارم. سعي خواهم كرد از همان نسخه اي كه استاد بدان استناد كرده استفاده نمايم.
2ـ از آنجا كه عموما يك شعر به طور كامل در قطعات موسيقايي آقاي شجريان عرضه نشده, در مقابل ابياتي كه سروده شده ولي از سوي اين استاد نامي خوانده نشده است, علامت **
مي گذارم تا ابيات منتخب ايشان قابل تشخيص باشد.
3ـ در ابتداي معرفي هر شعر ضمن اشاره به منبع آن, تلاش مي كنم كاست شعر مذكور را نيز با ذكر مشخصاتي كه در دسترس هست, ارائه نمايم.
4ـ بخشي از آثار استفاده شده از طرف آقاي شجريان تصانيف هستند كه در مورد آن نيز به نحوي مناسب عمل خواهم كرد.
5ـ ترديد ندارم كه با بضاعت اندك من, امكان دسترسي به همه آثار استاد وجود ندارد. چنانچه در اين راه از راهنمايي و همراهي با من دريغ نورزيد, سپاسگزار خواهم بود و چنانچه آثار قديمي يا منتشر نشده و ... ايشان را برايم ارسال نماييد با نام شما و رعايت امانت, معرفي خواهم كرد.
6ـ زادراه من, حمايت و هدايت شما خوانندگان سخن سنج و نكته دان است كه قطعا آن را از من مسكين دريغ نمي فرماييد.
امروز به ثبت يکی از اشعار خوانده شده توسط آقای شجريان میپردازم.
شعر از سعدی عليه الرحمه است و در کاست نوا به صورت مرکب خوانی اجرا شده است.
بگذار تا مقابل روی تو بگذريم
دزديده در شمايل خوب تو بنگريم
شوق است در جدایی و جور است در نظر
هم جور به که طاقت شوقت نیاوریم
روی ار به روی ما نکنی حکم از آن توست
بازآ که در قدمانت بگستریم
ما را سریست با تو که گر خلق روزگار
دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم
گفتی ز خاک بیشترند اهل عشق من
از خاک بیشتر نه، که از خاک کمتریم
ما با توایم و با تو نهایم نیست بوالعجب
در حلقهایم با تو چون حلقه بر دریم
از دشمنان برند شکایت به دوستان
چون دوست، دشمن است شکایت کجا بریم
نه بوی مهر می شنویم، از تو ای عجب
نه روی آن که مهر دگرکس بپروریم
ما خود نمی رویم دوان از قفای کس
زان می برد که ما به کمند وی اندریم
سعدی تو کیستی که در این حلقه کمند
چندان فتادهاند که ما صید لاغريم
سلام
استاد شجريان در كاست نوا كه به صورت مركب خواني در شور، بيات ترك و سه گاه اجرا شده شعري از استاد سخن سعدي را زمزمه كرده است كه تقديمتان ميكنم:
غم زمانه خورم يا فراق يار كشم
به طاقتي كه ندارم كدام بار كشم
نه قوتي كه توانم کناره جستن ازو
نه قدرتي كه به شوخيش در كنار كشم
نه دست صبر كه در آستين عقل برم
نه پاي عقل كه در دامن قرار كشم
ز دوستان زجفا سير گشته مردي نيست
جفاي دوست زنم، گرنه مردوار كشم**
چو ميتوان به صبوري كشيد جور عدو
چرا صبور نباشم كه جور يار كشم
شراب خورده ساقي ز جام صافي وصل
ضرورتست كه درد سر خمار كشم
گلي چو روي تو گر در چمن به دست آرم
كمينه ديده سعديش پيش خار كشم
گر حاجت خود،بری به درگاه خدا.............با صدق و صفا
حــاجـــات تـو را،کند خداوند،روا. ...........بی چون و چرا
زنهار،مبر حاجت خود،بر در خلق............بـــا جـــامۀ دلق
عشق گلی است که دو باغبان دارد، عاشق و معشوق
چون تو، موجی بیقرار ای عشق، در عالم نبود.
هفت دریا پیش طوفان تو جز شبنم نبود
چه سرنوشت غم انگیزی که کرم کوچک ابریشم
تمام عمر قفس می بافت ولی به فکر پریدن بود
اگر باشی محبت روزگاری تازه خواهد یافت
زمین در گردشش با تو مداری تازه خواهد یافت
دریای شور انگیز چشمانت چه زیباست
آن جا که باید دل به دریا زد همینجاست
زنی که صاعقه وار آنک ردای شعله به تن دارد
فرو نیامده خود پیداست که قصد خرمن من دارد
هستی چه بود اگر که مرا و تو را نداشت
کوهی که هیچ زمزمه در وی صدا نداشت
نام من عشق است، آیا می شناسیدم؟
زخمی ام، زخمی سراپا، می شناسیدم؟
افسانه ها میدان عشاق بزرگند
ما عاشقان کوچک بی داستانیم
انسان را به تحیر و تحسین وامی دارد. آن جا که می گوید:
دو چشم داشت دو سبز- آبی بلاتکلیف
که در دوراهی دریا- چمن مردد بود
زنجیر فراوان فراوان اما
چیزی که مرا به زندگی بندد نیست
( که البته بیتی از یک رباعی است)
سفر به خیر گل من که می روی با باد
ز دیده می روی اما نمی روی از یاد
کدام دشت و دمن، یا کدام باغ و چمن
کجاست مقصدت ای گل، کجاست مقصد باد؟
نسیم بوی تو را می برد به همره خود
که با غرور به گل های باغ سر بزند
مخاطب قرار می دهد و می گوید:
چون تو موجی بی قرار ای عشق در عالم نبود
هفت دریا پیش توفان تو جز شبنم نبود
هنگام که از عشق چون دوست و رفیقی نزدیک صحبت می کند:
همواره عشق بی خبر از راه می رسد
چونان مسافری که به ناگاه می رسد
تفسیر خود را از عشق بیان می کند:
عشق یعنی قلم از تیشه و دفتر از سنگ
که به عمری نتوان دست در آثارش برد
عشق که منصور سر دارش برد
و عاقبت به مقصد و مقصود خویش می رسد و چونان منصور، خود را عشق می پندارد و فریاد بر می آورد که:
نام من عشق است آیا می شناسیدم؟
زخمی ام زخمی سراپا می شناسیدم؟
من همان دیایتان ای رهروان عشق
رودهای رو به دریا می شناسیدم.
در کف فرهاد تیشه من نهادم من
مکن بریدم بیستون را، می شناسیدم.
و نهایتا خود را و عشق را وجودی واحد می پندارد و می گوید:
چنان گرفته تو را بازوان پیچکی ایم
که گویی از تو جدا نه، که با تو من یکی ام
و می دانیم عشق نام گیاهی است که در عربی به آن عشقه و احتمالا در فارسی به آن پیچک می گویند که به هر جا می رسد، می پیچد. مثلا وقتی به گیاه دیگری می رسد دور آن می پیچد و تقریبا آن را در اختیار خویش می گیرد.
مرغ شب آمد و در لانه تاريك خزيد نغمه اش را بدلم هديه كند بال نسيم آه . . .
بگذار كه داغ دل من تازه شود روح را نغمه همدرد فتوحي ست عظيم
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت
سرها در گریبان است
کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را
نگه جز پیش پا را دید ، نتواند
که ره تاریک و لغزان است
وگر دست محبت سوی کسی یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است
نفس ، کز گرمگاه سینه می اید برون ، ابری شود تاریک
چو دیوار ایستد در پیش چشمانت
چشم دل باز کن که جان بینی
آنچه نادیدنی هست آن بینی
گر به اقلیم عشق روی آری
همه آفاق گلستان بینی
بر همه اهل آن زمین به مراد
گردش در آسمان بینی
آنچه بینی دلت همان خواهد
آنجه خواهد دلت آن همان بینی
بی سر و پا گدای آنجا را
سر ز ملک حهان گران بینی
هم در آن پا برهنه جمعی را
پای بر فرق فرقدان بینی
هم در آن سر برهنه قومی را
بر سر از عرش سایبان بینی
گاه وجد و سماع هر یک را
بر دو کون آستین فشان بینی
دل هر ذره ئی که بشکافی
آفتابیش در میان بینی
هرچه داری گر به عشق دهی
کافرم گر جوی زیان بینی
جان گدازی گر به آتش عشق
عشق را کیمیای جان بینی
از مضیق جهات در گذری
وسعت ملک لامکان بینی
آنچه نشنیده گوشت آن شنوی
وآنچه نادیده چشمت آن بینی
تا به جائی رساندت که یکی
از جهان و جهانیان بینی
با یکی عشق ورز از دل وجان
تا به عین الیقین عیان بینی
که یکی هست و هیچ نیست جز او
وحده لا اله الا هو
هاتف اصفهانی
عیشم مدام است از لعل دلخواه
کارم به کام است الحمدلله
ای بخت سرکش تنگش به بر کش
گه جام زر کش گه لعل دلخواه
ما را به رندی افسانه کردند
پیران جاهل شیخان گمراه
از دست زاهد کردیم توبه
و از فعل عابد استغفرالله
جانا چه گویم شرح فراقت
چشمی و صد نم جانی و صد آه
کافر مبیناد این غم که دیدهست
از قامتت سرو از عارضت ماه
شوق لبت برد از یاد حافظ
درس شبانه ورد سحرگاه
حافظ
من از که باک دارم ؟ خاصه که یار بامن
از سوزنی چه ترسم ؟و آن ذوالفقار با من
کی خشک لب بمانم کان جو مراست جویان
کی غم خورم دل من؟وان غمگسار با من
تلخی چرا کشم من من غرق قند و حلوا
در من کجا رسد دی ؟ وان نوبهار با من
از تب چرا خروشم ؟ عیسی طبیب هوشم
وز سگ چرا هراسم ؟ میر شکار با من
در بزم چون نیایم ؟ ساقیم می شکاند
چون شهر ها نگیرم؟وان شهریار با من
در خم خسروانی می بهر ماست جوشان
اینجا چه کار دارد رنج خمار با من؟
با چرخ اگر ستیزم ور بشکنم بریزم
عذرم چه حاجت آید ؟ و آن خوش عیار با من
من غرق ملک و نعمت سرمست لطف و رحمت
اندر کنار بختم وان خوش کنار با من
ای ناطقه ی معربد از گفت سیر گشتم
خاموش کن وگر نی مدار با من
مولانا
گفت ما اول فرشته بوده ایم راه طاعت را به جان پیموده ایم
سالکان راه را محرم بدیم ساکنان عرش را محرم بدیم
پیشه اول کجا از دل رود مهر اول کی ز دل بیرون شود
در سفر گر روم بینی یا ختن از دل تو کی رود حب الوطن
ما هم از مستان این می بوده ایم عاشقان درگه وی بوده ایم
ناف ما به مهر او ببریده اند عشق او در جان ما کاریده اند
روز نیکو دیده ایم از روزگار آب رحمت خورده ایم اندر بهار
دیوان مثنوی معنوی دفتر دوم
امشب ای ماه! به درد دل من تسکینی آخر ای ماه، تو همدرد منِ مسکینی
کاهشِ جانِ تو من دارم و من میدانم که تو از دوری خورشید، چهها میبینی
چه دلی ماند و چه دینی؟ که نبردی از راه ای سر زلف، ندانم به چه کفر و دینی
کی بر این کلبهٔ طوفانزده سر خواهی زد؟ ای پرستو، که پیامآورِ فروردینی
شهریارا! اگر آیینِ محبت باشد چه حیاتی و چه دنیای بهشتآیینی
خراب از باد پائيز خمارانگيز تهرانم
خمار آن بهار شوخ و شهر آشوب شمرانم
خدايا خاطرات سرکش يک عمر شيدايي
گرفته در دماغي خسته چون خوابي پريشانم
خيال رفتگان شب تا سحر در جانم آويزد
خدايا اين شبآويزان چه ميخواهند از جانم
پريشان يادگاريهاي بر بادند و ميپيچند
به گلزار خزان عمر چون رگبار بارانم
خزان هم با سرود برگ ريزان عالمي دارد
چه جاي من که از سردي و خاموشي ز مستانم
سه تار مطرب شوقم گسسته سيم جانسوزم
شبان وادي عشقم شکسته ناي نالانم
نه جامي کو دمد در آتش افسرده جان من
نه دودي کو برآيد از سر شوريده سامانم
شکفته شمع دمسازم چنان خاموش شد کز وي
به اشک توبه خوش کردم که ميبارد به دامانم
گره شد در گلويم ناله جاي سيم هم خالي
که من واخواندن اين پنجهي پيچيده نتوانم
کجا يار و دياري ماند از بي مهري ايام
که تا آهي برد سوز و گداز من به يارانم
سرود آبشار دلکش پس قلعهام در گوش
شب پائيز تبريز است در باغ گلستانم
گروه کودکان سرگشتهي چرخ و فلک بازي
من از بازي اين چرخ فلک سر در گريبانم
به مغزم جعبهي شهر فرنگ عمر بيحاصل
به چرخ افتاده و گوئي در آفاقست جولانم
چه دريايي چه طوفاني که من در پيچ و تاب آن
به زورقهاي صاحب کشتهي سرگشته ميمانم
ازين شورم که امشب زد به سر آشفته و سنگين
چه ميگويم نميفهمم چه ميخواهم نميدانم
به اشک من گل و گلزار شعر فارسي خندان
من شوريده بخت از چشم گريان ابر نيسانم
کجا تا گويدم برچين و تا کي گويدم برخيز
به خوان اشک چشم و خون دل عمريست مهمانم
فلک گو با من اين نامردي و نامردمي بس کن
که من سلطان عشق و شهريار شعر ايرانم
دوش ، از دل ِ شوریده سراغی نگرفتی
بر سینه ، غمی هشتی و داغی نگرفتی
ای چشم و چراغ ِ شب ِ تاریک ِ فریدون
افتادم و دستم به چراغی نگرفتی
پاییز ِ دل انگیز ِ سبکسایه ، گذر کرد
بر کام ِ دلم ، گوشه ی باغی نگرفتی
روزان و شبانت ، همه در مشغله بگذشت
لختی ننشستی و فراغی نگرفتی
در حسرت ِ آغوش ِ تو خون شد دل و یکروز
در بازوی ِ من ، دامن ِ راغی نگرفتی
بر گو چه شد ای بلبل ِ خوش نغمه ، که از لطف
دیگر خبر از لانه ی زاغی نگرفتی
گلزار ِ فریدونی و این طرفه که یک عمر
بوییدت و او را به دماغی نگرفتی
فریدون توللی
پیش ما سوختگان مسجد و میخانه یکی است
حرم ودیر یکی سبحه و پیمانه یکی است
این همه جنگ و جدل حاصل کوته نظری است
گر نظر پاک کنی کعبه و بتخانه یکی است
هر کسی قصه شوقش به زبانی می خواند
چون نکو مینگرم حاصل افسانه یکی است
این همه شکوه ز سودای گرفتاران است
ورنه از روز ازل دام یکی دانه یکی است
ره هر کس به فسونی زده ان شوخ ار نه
گریه نیمه شب و خنده مستانه یکی است
گر زمن پرسی از ان لطف که من می دانم
اشنا بر در این خانه و بیگانه یکی است
هیچ غم نیست که نسبت به جنونم دادند
بهر این یک دو نفس عاقل و دیوانه یکی است
عشق اتش بود و خانه خرابی دارد
پیش اتش دل شمع وپر پروانه یکی است
گر به سر حد جنونت ببرد عشق عماد
بی وفایی و وفاداری جانانه یکی است
عماد خراسانی
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
آنک ، بر آن چنار جوان ، آنک
خالی فتاده لانه ی آن لک لک
او رفت و رفت غلغل غلیانش
پوشیده ، پاک ، پیکر عریانش
سر زی سپهر کردن غمگینش
تن با وقار شستن شیرینش
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
رفتند مرغکان طلایی بال
از سردی و سکوت سیه خستند
وز بید و کاج و سرو نظر بستند
رفتند سوی نخل ، سوی گرمی
و آن نغمه های پاک و بلورین رفت
پاییز جان ! چه شوم ، چه وحشتناک
اینک ، بر این کناره ی دشت ، اینک
این کوره راه ساکت بی رهرو
آنک ، بر آن کمرکش کوه ، آنک
آن کوچه باغ خلوت و خاموشت
از یاد روزگار فراموشت
پاییز جان ! چه سرد ،چه درد آلود
چون من تو نیز تنها ماندستی
ای فصل فصلهای نگارینم
سرد سکوت خود را بسراییم
پاییزم ! ای قناری غمگینم
هیچکس چشم به سوی من بیمار نکرد
که به جاندادن من گریهی بسیار نکرد
که مرا در نظرآورد که از غایت ناز
چین برابر و نزد و روی به دیوار نکرد
هیچ سنگین دل بیرحم به غیر از تو نبود
که سرود غم من در دل او کار نکرد
روح آن کشتهی غم شاد که تا بود دمی
یار غم بود و شکایت ز غم یار نکرد
روز مردن ز تو وحشی گلهها داشت ولی
رفت از کار زبان وی و اظهار نکرد
(وحشی بافقی)
تا مقصد عشاق رهی دور و دراز است
یک منزل از آن بادیهی عشق مجاز است
در عشق اگر بادیهای چند کنی طی
بینی که در این ره چه نشیب و چه فراز است
سد بلعجبی هست همه لازمه عشق
از جمله یکی قصهی محمود و ایاز است
عشق است که سر در قدم ناز نهاده
حسن است که میگردد و جویای نیاز است
این زاغ عجب چیست که کبک دریش را
رنگینی منقار ز خون دل باز است
این مهرهی مومی که دل ماست چه تابد
با برق جنون کاتش یاقوت گداز است
وحشی تو برون ماندهای از سعی کم خویش
ورنه در مقصود به روی همه باز است
(وحشی بافقی)
از جوانی داغها بر سینهی ما مانده است
نقش پایی چند ازان طاوس بر جا مانده است
در بساط من ز عنقای سبک پرواز عمر
خواب سنگینی چو کوه قاف بر جا مانده است
چون نسایم دست برهم، کز شمار نقد عمر
زنگ افسوسی به دست بادپیما مانده است
میکند از هر سر مویم سفیدی راه مرگ
پایم از خواب گران در سنگ خارا مانده است
نیست جز طول امل در کف مرا از عمر هیچ
از کتاب من، همین شیرازه بر جا مانده است
مطلبش از دیدهی بینا، شکار عبرت است
ورنه صائب را چه پروای تماشا مانده است؟
روزی مرد جوانی وسط شهری ایستاده بود و ادعا می كرد كه زیبا ترین قلب را درتمام آن منطقه دارد.
جمعیت زیاد جمع شدند. قلب او كاملاً سالم بود و هیچ خدشهای بر آن وارد نشده بود و همه تصدیق كردند كه قلب او به راستی زیباترین قلبی است كه تاكنون دیدهاند. مرد جوان با كمال افتخار با صدایی بلند به تعریف قلب خود پرداخت.
ناگهان پیر مردی جلوی جمعیت آمد و گفت كه قلب تو به زیبایی قلب من نیست. مرد جوان و دیگران با تعجب به قلب پیر مرد نگاه كردند قلب او با قدرت تمام میتپید اما پر از زخم بود. قسمتهایی از قلب او برداشته شده و تكههایی جایگزین آن شده بود و آنها به راستی جاهای خالی را به خوبی پر نكرده بودند برای همین گوشههایی دندانه دندانه درآن دیده میشد. در بعضی نقاط شیارهای عمیقی وجود داشت كه هیچ تكهای آن را پرنكرده بود، مردم كه به قلب پیر مرد خیره شده بودند با خود میگفتند كه چطور او ادعا میكند كه زیباترین قلب را دارد؟
مرد جوان به پیر مرد اشاره كرد و گفت تو حتماً شوخی میكنی؛ قلب خود را با قلب من مقایسه كن؛ قلب تو فقط مشتی رخم و بریدگی و خراش است .
پیر مرد گفت: درست است. قلب تو سالم به نظر میرسد اما من هرگز قلب خود را با قلب تو عوض نمیكنم. هر زخمی نشانگر انسانی است كه من عشقم را به او دادهام، من بخشی از قلبم را جدا كردهام و به او بخشیدهام. گاهی او هم بخشی از قلب خود را به من داده است كه به جای آن تكهی بخشیده شده قرار دادهام؛ اما چون این دو عین هم نبودهاند گوشههایی دندانه دندانه در قلبم وجود دارد كه برایم عزیزند؛ چرا كه یادآور عشق میان دو انسان هستند. بعضی وقتها بخشی از قلبم را به كسانی بخشیدهام اما آنها چیزی از قلبشان را به من ندادهاند، اینها همین شیارهای عمیق هستند. گرچه دردآور هستند اما یادآور عشقی هستند كه داشتهام. امیدوارم كه آنها هم روزی بازگردند و این شیارهای عمیق را با قطعهای كه من در انتظارش بودهام پركنند، پس حالا میبینی كه زیبایی واقعی چیست؟
مر جوان بی هیچ سخنی ایستاد، در حالی كه اشك از گونههایش سرازیر میشد به سمت پیر مرد رفت از قلب جوان و سالم خود قطعهای بیرون آورد و با دستهای لرزان به پیر مرد تقدیم كرد پیر مرد آن را گرفت و در گوشهای از قلبش جای داد و بخشی از قلب پیر و زخمی خود را به جای قلب مرد جوان گذاشت ..
مرد جوان به قلبش نگاه كرد؛ دیگر سالم نبود، اما از همیشه زیباتر بود زیرا كه عشق از قلب پیر مرد به قلب او نفوذ كرده بود
اي گل تازه که بويي ز وفا نيست ترا
خبر از سرزنش خار جفا نيست ترا
التفاتي به اسيران بلا نيست ترا
رحم بر بلبل بي برگ و نوا نيست ترا
با اسير غم خود رحم چرا نيست ترا
ما اسير غم و اصلا غم ما نيست ترا
جان من اينهمه بي باک نمييابد بود
فارغ از عاشق غمناک نميبايد بود
همره غير به گلگشت گلستان باشي
همچو گل چند به روي همه خندان باشي
زان بينديش که از کرده پشيمان باشي
هر زمان با دگري دست و گريبان باشي
ياد حيراني ما آري و حيران باشي
جمع با جمع نباشند و پريشان باشي
به جفا سازد و سد جور براي تو کشد
ما نباشيم که باشد که جفاي تو کشد
غير را شمع شب تار نميبايد بود
شب به کاشانهي اغيار نميبايد بود
يار اغيار دلآزار نميبايد بود
همه جا با همه کس يار نميبايد بود
تا به اين مرتبه خونخوار نميبايد بود
تشنهي خون من زار نميبايد بود
موجب شهرت بي باکي و خودکامي تست
من اگر کشته شوم باعث بدنامي تست
جز تو کس در نظر خلق مرا خوارنکرد
ديگري جز تو مرا اينهمه آزا نکرد
هيچ سنگين دل بيدادگر اين کار نکرد
آنچه کردي تو به من هيچ ستمکار نکرد
هيچکس اينهمه آزار من زار نکرد
اين ستمها دگري با من بيمار نکرد
مردم ، آزار مکش از پي آزردن من
گر ز آزردن من هست غرض مردن من
بر سر راه تو چون خاک فتادن غلط است
جان من سنگدلي ، دل به تو دادن غلط است
روي پر گرد به راه تو نهادن غلط است
چشم اميد به روي تو گشادن غلط است
جان شيرين به تمناي تو دادن غلط است
رفتن اولاست ز کوي تو ، ستادن غلط است
چون شود خاک بر آن خاک گذارت باشد
تو نه آني که غم عاشق زارت باشد
عاشق بي سر و سامانم و تدبيري نيست
مدتي هست که حيرانم و تدبيري نيست
خون دل رفته به دامانم و تدبيري نيست
از غمت سر به گريبانم و تدبيري نيست
چه توان کرد پشيمانم و تدبيري نيست
از جفاي تو بدينسانم و تدبيري نيست
عاجزم چارهي من چيست چه تدبير کنم
شرح درماندگي خود به که تقرير کنم
گل اين باغ بسي ، سرو روان بسيار است
نخل نوخيز گلستان جهان بسيار است
ترک زرين کمر موي ميان بسيار است
جان من همچو تو غارتگر جان بسيار است
نه که غير از تو جوان نيست، جوان بسيار است
با لب همچو شکر تنگ دهان بسيار است
قصد آزردن ياران موافق نکند
ديگري اينهمه بيداد به عاشق نکند
به کمند تو گرفتارم و ميداني تو
مدتي شد که در آزارم و ميداني تو
داغ عشق تو به جان دارم و ميداني تو
از غم عشق تو بيمارم و ميداني تو
از براي تو چنين زارم و ميداني تو
خون دل از مژه ميبارم و ميداني تو
از تو شرمنده يک حرف نبودم هرگز
از زبان تو حديثي نشنودم هرگز
دست بر دل نهم و پا بکشم از کويت
مکن آن نوع که آزرده شوم از خويت
نکنم بار دگر ياد قد دلجويت
گوشهاي گيرم و من بعد نيايم سويت
سخني گويم و شرمنده شوم از رويت
ديده پوشم ز تماشاي رخ نيکويت
ورنه بسيار پشيمان شوي از کردهي خويش
بشنو پند و مکن قصد دلآزردهي خويش
از سر کوي تو خودکام به ناکام روم
چند صبح آيم و از خاک درت شام روم
از پيت آيم و با من نشوي رام روم
سد دعا گويم و آزرده به دشنام روم
نبود زهره که همراه تو يک گام روم
دور دور از تو من تيره سرانجام روم
جان من اين روشي نيست که نيکو باشد
کس چرا اينهمه سنگين دل و بدخو باشد
يار شو با من بيمار چه ميپرهيزي
از چه با من نشوي يار چه ميپرهيزي
بگشا لعل شکر بار چه ميپرهيزي
چيست مانع ز من زار چه ميپرهيزي
نه حديثي کني اظهار چه ميپرهيزي
حرف زن اي بت خونخوار چه ميپرهيزي
چين بر ابرو زن و يک بار به ما حرف مزن
که ترا گفت به ارباب وفا حرف مزن
سوز من سوخته داغ جفا ميداند
درد من کشتهي شمشير بلا ميداند
همه کس حال من بي سر و پا ميداند
مسکنم ساکن صحراي فنا ميداند
عاشقي همچو منت نيست خدا ميداند
پاکبازم هم کس طور مرا ميداند
سر خود گيرم و از کوي تو آواره شوم
چارهي من کن و مگذار که بيچاره شوم
چهره آلوده به خوناب جگر خواهم رفت
از سر کوي تو با ديده تر خواهم رفت
گر نرفتم ز درت شام ، سحر خواهم رفت
تا نظر ميکني از پيش نظر خواهم رفت
نيست بازآمدنم باز اگر خواهم رفت
نه که اين بار چو هر بار دگر خواهم رفت
لطف کن لطف که اين بار چو رفتم ، رفتم
از جفاي تو من زار چو رفتم ، رفتم
چند پا مال جفاي تو ستمگر باشم
چند در کوي تو با خاک برابر باشم
از تو چند اي بت بدکيش مکدر باشم
چند پيش تو ، به قدر از همه کمتر باشم
باز اگر سجده کنم پيش تو کافر باشم
ميروم تا به سجود بت ديگر باشم
طاقتم نيست از اين بيش تحمل تا کي
خود بگو کز تو کشم ناز و تغافل تا کي
ابتداي خط مشکين ترا بنده شوم
سبزه دامن نسرين ترا بنده شوم
گره ابروي پرچين ترا بنده شوم
چين بر ابرو زدن و کين ترا بنده شوم
طرز محبوبي و آيين ترا بنده شوم
حرف ناگفتن و تمکين ترا بنده شوم
کيست استاد تو اينها ز که آموختهاي
الله ، الله ، ز که اين قاعده اندوختهاي
زود خود را به سر کوي عدم ميبينم
اينهمه جور که من از پي هم ميبينم
همه کس خرم و من درد و الم ميبينم
ديگران راحت و من اينهمه غم ميبينم
هستم آزرده و بسيار ستم ميبينم
لطف بسيار طمع دارم و کم ميبينم
حرف آزرده درشتانه بود ، خرده مگير
خرده بر حرف درشت من آزرده مگير
از تو قطع طمع لطف و عنايت نکنم
آنچنان باش که من از تو شکايت نکنم
همه جا قصهي درد تو روايت نکنم
پيش مردم ز جفاي تو حکايت نکنم
خويش را شهرهي هر شهر و ولايت نکنم
ديگر اين قصه بي حد و نهايت نکنم
این بار سرمست آمدم تا جام و ساغر بشکنم
ساقی و مطرب هر دو را من کاسه ی سر بشکنم
از کف عصا گر بفکنم فرعون را عاجز کنم
گر تیشه بر دستم رسد بتهای اذر بشکنم
گر کج بسویم بنگرد گوش فلک را برکنم
گر طعنه بر حالم زند دندان اختر بشکنم
چون رو به معراج آورم از هفت کشور بگذرم
چون پای بر گردون نهم نٌه چرخ چنبر بشکنم
من مرغ عالی همتم از آشیانه بر پرم
تا کرکسان چرخ را هم بال و هم پر بشکنم
من طائر فرخنده ام در کنج حبس افتاده ام
باشد مگر که وارهم روزی قفس در بشکنم
میخواهم اکنون تا که من با شمس تبریزی رسم
میجویمش با دام ها تا دام دیگر بشکنم
(شمس تبریزی)
نعره زد عشق كه: «خونين جگرى پيدا شد»
حُسن لرزيد كه: «صاحب نظرى پيدا شد»
فطرت آشفت كه: «از خاك جهانِ مجبور
خودگرى، خودشكنى، خودنگرى پيدا شد»
خبرى رفت ز گردون به شبستان ازل:
«حذر اى پردگيان! پرده درى پيدا شد»
آرزو بىخبر از خويش به آغوش حيات
چشم واكرد و جهان دگرى پيدا شد
زندگى گفت كه: «در خاك تپيدم همه عمر
تا از اين گنبد ديرينه درى پيدا شد»
اقبال لاهوری
ما نقد عافیت به می ناب داده ایم
خار و خس وجود به سیلاب داده ایم
رخسار یار گونه آتش از آن گرفت
کاین لاله را ز خون جگر آب داده ایم
آن شعله ایم کز نفس گرم سینه سوز
گرمی به آفتاب جهانتاب داده ایم
در جستجوی اهل دلی عمر ما گذشت
جان در هوای گوهر نایاب داده ایم
کامی نبرده ایم از آن سیمتن رهی
از دور بوسه بر رخ مهتاب داده ایم
صائب تبریزی
تیز روم تیز روم تا به سواران برسم
نیست شوم نیست شوم تا برِجانا برسم
خوش شده ام خوش شده ام پاره ی اتش شده ام
خانه بسوزم بروم تا به بیابان برسم
خاک شوم خاک شوم تا ز تو سر سبز شوم
آب شوم سجده کنان تا به گلستان برسم
چون که فتادم ز فلک ذره صفت لرزانم
ایمن و بی لرزه شوم چونکه به پایان برسم
چرخ بود جای شرف خاک بود جای تلف
باز رهم زین دو طرف تا برِ سلطان برسم
عالم این خاک و هوا گوهر کفر است و فنا
در دل کفر آمده ام تا که به ایمان برسم
آن شه موزون جهان عاشق موزون طلبد
شد رخ من سکۀ زر تا که بمیزان برسم
هیچ طبیبی ندهد بی مرضی حب و دوا
من همگی درد شوم تا که به درمان برسم
(شمس الحق تبریزی)
عنوان : مثنوي جنگ / دكتر بهروز ياسمي
موضوع :اشعار در زمينه ايثار و شهادت
من از تراكم انبوه دود مي آيم
از انتهاي فضايي كبود مي آيم
خراب و خسته و خونين و خرد و خشم آگين
غريب و بي كس و غميگن و مات و زخم آجين
هزار فرسخِ سنگين پياده آمده ام
هزار كودكِ شيرين نهاده آمده ام
هزار فرسخِ سنگين كسي چه مي داند
هزار كودكِ شيرين كسي چه مي داند
از آن گريوه اندوه پيچ پيچ مپرس
مجال گفتن اندوه نيست هيچ مپرس
تو از سياهي سرشار شب چه مي پرسي
از آن توالي و تكرار شب چه مي پرسي
خدا كند كه نبينيد آن چه من ديدم
چگونه بود و چرا بود من نفهميدم
فقط همين كه در آن جا شب است مي دانم
و از دهانه سرخ تفنگ مي گويم
نه از كرشمه ابرو كه از گلوله سرب
نه از غزال و غزل كه از پلنگ مي گويم
نه از حكايت شيرين و گرم و بوسه و لب
كه از خشونت و دندان پلنگ مي گويم
نه از صف مژگان سياه و زلف دراز
كه از قطار بلند فشنگ مي گويم
مرا ببخش برادر غزل حرامم باد
و عشق تا به ابد از ازل حرامم باد
دگر مباد كه از واژه التماس كنم
كه التماس گدايان آس و پاس كنم
اگر دو مرتبه بازيچه خيال شوم
خدا كند كه براي هميشه لال شوم
دگر ز خون و از آتش ز جنگ مي گويم
تو يي كه مال و منال نهاده داني چيست
هزار فرسخ سخت پياده داني چيست
هزار كودك شيرين فقط تو مي داني
هزار جامه خونين فقط تو مي داني
ببخش اگر غزل عاشقانه مي گفتم
و از حماسه رزم شما نمي گفتم
شما كه سهمي اگر داشتيد خردل بود
شما كه كفشي اگر داشتيد تاول بود
شما كه مأمن مالوفتان سياهي شب
و روز كودكتان در پناه جدول بود
حفاظ حرمت زنها سياه چادر شب
پناه سينه مردان درخت جنگل بود
چگونه تلخ نگريم براي حال شما
شما كه آب و غذا يتان با حنضل بود
مرا ببخش برادر غزل حرامم باد
و عشق تا به ابد از ازل حرامم باد
نديده بودم اگر نه از جنگ مي گفتم
و از دهانه سرخ تفنگ مي گفتم
پلنگ بودم و بازيچه غزال شدم
درخت بودم و خاكستر زغال شدم
تو و هنوز رشادت تو و سرافشاني
من و هميشه خجالت من و پشيماني
دگر براي دلم نيست آنچه مي گويم
بجز بيان الم نيست آنچه مي گويم
براي توست برادر براي غربت تو
براي زخم كبوتر براي تربت تو
براي باغ و بهاري كه برگ بار نداشت
براي شهر شهيد كه يك مزار نداشت
براي بي كفناني كه با شرف ماندند
براي زنده دلاني كه آن طرف ماندند
دگر مباد كه از واژه التماس كنم
كه التماس گدايان آس و پاس كنم
و جان ثانيه ها به لب است مي دانم
و از دهانه سرخ تفنگ مي گويم
نه از كرشمه ابرو كه از گلوله سرب
نه از غزال و غزل كه از پلنگ مي گويم
نه از حكايت شيرين و گرم و بوسه و لب
كه از خشونت و دندان پلنگ مي گويم
نه از صف مژگان سياه و زلف دراز
كه از قطار بلند فشنگ مي گويم
مرا ببخش برادر غزل حرامم باد
و عشق تا به ابد از ازل حرامم باد
دگر مباد كه از واژه التماس كنم
كه التماس گدايان آس و پاس كنم
اگر دو مرتبه بازيچه خيال شوم
خدا كند كه براي هميشه لال شوم
|
گفتمش در عشق پا برجاست دل
گر گشایی چشم دل، زیباست دل
گر تو ذورحمان شوی دریاست دل
بی تو شام بی فرداست دل
دل زعشق روی تو حیران شده
در پی عشق تو سرگردان شده
گفت در عشقت وفادارم بدان
من تو را بس دوست میدارم بدان
شوق وصلت را بسر دارم بدان
چون تویی مخمور خمارم بدان
با تو شادی می شود غم های من
با تو زیبا می شود فردای من
گفتمش عشقت به دل افزون شده
دل زجادوی رخت افزون شده
جز تو هر یادی به دل مدفون شده
عالم از زیبایی ات مجنون شده
بر لبم بگذاشت لب یعنی خموش
طعمه بوسه از سرم برد عقل و هوش
در سرم جز عشق او سودا نبود
بهر کس جز او در این دل جا نبود
دیده جز بر روی او بینا نبود
همچو عشق من هیچ گل زیبا نبود
خوبی او شهره آفاق بود
در نجابت در نکوهی طاق بود
روزگار اما وفا با ما نداشت
طاقت خوشبختی ما را نداشت
پیش پای عشق ما سنگی گذاشت
بی گمان از مرگ ما پروا نداشت
آخر این قصه هجران بود و بس
حسرت و رنج فراوان بود و بس
یار ما را از جدایی غم نبود
در غمش مجنون عاشق کم نبود
بر سر پیمان خود محکم نبود
سهم من از عشق جز ماتم نبود
با من دیوانه پیمان ساده بست
ساده هم آن عهد و پیمان را شکست
بی خبر پیمان یاری را گسست
این خبر ناگاه پشتم را شکست
آن کبوتر عاقبت از بند رست
رفت و با دلدار دیگر عهد بست
با که گویم او که هم خون من است
خصم جان و تشنه خون من است
بخت بد بین وصل او قسمت نشد
این گدا مشمول آن رحمت نشد
آن طلا حاصل به این قیمت نشد
عاشقان را خوش دلی تقدیر نیست
با چنین تقدیر بد تدبیر نیست
از غمش با دود و دم همدم شدم
باده نوش غصه او من شدم
مست و مخمور و خراب از غم شدم
ذره ذره آب گشتم کم شدم
آخر آتش زد دل دیوانه را
سوخت بی پروا پر پروانه را
عشق من از من گذشتی خوش گذر
بعد از این حتی تو اسمم را نبر
خاطراتم را تو بیرون کن زسر
دیشب از کف رفت فردا را نگر
آخر این یک بار از من بشنو پند
بر منو بر روزگارم دل مبند
عاشقی را دیر فهمیدی چه سود
عشق دیرین گسسته تار و پود
گرچه آب رفته باز آید به رود
ماهی بیچاره اما مرده بود
بعد از این هم آشیانت هر کس است
باش با او یاد تو ما را بس است
| ;یک چند از این میان کران خواهم | ;و این دهر به کام دیگران خواهم |
| ;زین تنگ مکان به جهد بگریزم | ;وسعتگه ملک لا مکان خواهم |
| ;عون از پس پاک داور یکتا | ;از سیّد آخرالزّمان خواهم |
| ;احمد که به مهر او و آل او | ;از دوزخ و آتشش امان خواهم |
| ;یوسف گهری که چاهِ دنیا را | ;از تارِ ولاش ریسمان خواهم |
| ;آزر نَسَبی که نار دوزخ را | ;بر خود ز وِلاش گلِستان خواهم |
| ;موسی منشی که نیل شهوت را | ;بر خود ز وفاش بی زیان خواهم |
| ;تا مهر شفاعتش به من تابد | ;بر جمله جهانش مهربان خواهم |
| ;تا بِسرایم مدایح او را | ;هر موی به عضو خود زبان خواهم |
| ;پیر آمد که شود راه عدم را رهبر | ;پیر باید بلی اندر همه جا خاصه عدم |
| ;مصطفی نورِ هُدی قافله سالارِ وجود | ;که از او تا به قِدَم نیست مگر یک دو قدم |
| ;سیّد یثربی و خسرو مکّی که بود | ;قاف تا قاف جهانش ز عبید و ز خَدَم |
| ;سرورِها شمی و شاه قریشی کآمد | ;زیر حکمش همه آفاق عرب تا به عجم |
| ;کس به یک عمر نپیماید در خواب و خیال | ;آنچه پیمود به بیداری او در یک دم |
| ;شخص او دستخوش پنجه تقدیر به طوع | ;این چنین است بلی کآمد، نامش خاتم |
| ;کنون در قبّه یزدان نبینی جز ابوالقاسم | ;به شرط آن که هم یزدانت بخشد این شناسایی |
| ;جهان را نیّر لامع، خدا را مظهر جامع | ;که مانندش نهان بُد تا کنون ز آغاز پیدایی |
| ;سپهر عالم معنی که رای اوست خورشیدی | ;که هم در عالم معنی نماید عالم آرایی |
| ;ور آتش بر خلیل اللّه گل شد باد لطف او | ;دمانَد ز آتش جهل کسان گل های دانایی |
| ;کلیم از سینه سینا تجلّی دید گر وقتی | ;کند از عکس نور روی او هر سینه سینایی |
| ;اگر داوود را آهن به دست اندر چو موم آمد | ;از او چون موم شد آهن صفت دل های خارایی |
| ;هزاران مرده دل سر بر کند از دخمه تن ها | ;بر ایشان گر دمد از لعل خود بار مسیحایی |
| ;از آن فقرش پسند آمد که در خورد جلال او | ;جهان را با همه وسعت نبود امکان گنجایی |
| ;مهر، فروغی است از جمال محمّد | ;ماه کند سجده بر هِلال محمّد |
| ;آنچه به تورات و مصحف است و به انجیل | ;هست یکی آیه از کمال محمّد |
| ;چشمه آب حیات و کوثر و زمزم | ;هست یکی قطره از زلال محمّد |
| ;عرش کند سجده گَرد فرش رهش را | ;چون کند اندیشه خیال محمّد |
| ;نیست در اندیشه ز آفتاب قیامت | ;آن که کند جای در ظلال محمد |
| ;داد از آن قوم بی حیا که کشیدند | ;تیغ جفا را به قتل آل محمّد |
| ;وای از آنان که در خرابه نشاندند | ;از ره جور و جفا عیال محمّد |
| ;«جودی» اگر بندگی کنی و اطاعت | ;بهر محمّد نما و آل محمّد |
| ;ای که فرش رهت آمد ز شرف عرش عظیم | ;قد افلاک کمان پیش تو بهر تعظیم |
| ;احمدت خواند خداوند احد زان که ندید | ;فرق دیگر به میان تو و خود الاّ میم |
| ;چشم امّید همه عالم ایجاد به توست | ;بس که شخص تو کریم آمد و طبع تو سلیم |
| ;تویی آن شاه که از امر تو در فوق فلک | ;باز گردد به مقر مهر و مَه آید به دو نیم |
| ;جان فدای تو و خُلق تو که خَلاّق جهان | ;خواند، با آن عظمت خُلق نکوی تو عظیم |
| ;خسروا ختم رسالت به تو شد زان که شدی | ;فقرا را همه دم همدم و همراز و ندیم |
| ;ریختند آتش اگر بر سرت از هر در و بام | ;باز می خواستی آن قوم رهانی ز جحیم |
| ;آن که اندر سر راه تو بیفشاندی خار | ;بشکفتی تو بر او چون گل خندان و نسیم |
| ;که رخ نمود که اندر سپهر آینه فام | ;هلال یکشبه دارد فروغ ماه تمام |
| ;خدیو عالم امکان، محمّد عربی | ;که الکن آمده نزدش کلیمْ گاه کلام |
| ;فروغ عالم ایجاد آن که دین خدا | ;از او گرفته ثبات و از او گرفته قوام |
| ;شهی که در شب میلاد بهر سجده او | ;ز طاق بتکده بر خاک ریختند اصنام |
| ;شها تویی که ز روز ازل سپرد تو را | ;کلید مخزن هر علم، عالم علاّم |
| ;نبود نور تو گر با خلیل یار کجا | ;ز بهرش آتش نمرود گشت بَرد و سلام |
| ;الا به حکم قضا تا به عالم ایجاد | ;به گردش است شب و روز چرخِ آینه فام |
| ;رخ محبّ تو بادا سفید همچون صبح | ;دل حسود تو بادا سیاه هم چون شام |
| ;بر کوفه و خاک علی ای باد صبح ار بگذری | ;آنجا به حقّ دوستی کز دوستان یاد آوری |
| ;با او بگویی: کای ولی، وی سرّ احسان و یلی | ;زان کیمیای مُقبلی در ده که جان می پروری |
| ;ای قبله روح و جسد، وی بیشه دین را اَسد | ;ذات تو خالی از حسد، نفس تو از تهمت بری |
| ;کافی کفِ کوفی وطن، صافی دلِ صوفی بدن | ;هم بوالوفا هم بوالحسن، هم مرتضی هم حیدری |
| ;هستی نبی را ابن عم از روی معنی لحم و دم | ;زان گونه بودی لاجرم زین گونه داری سروری |
| ;کفر از کفت شد کاسته، دین از تو شد آراسته | ;از زیر دستت خاسته صد چون جنید و چون سری |
| ;هم کوه حلمش را کمر، هم چرخ خُلقش را قمر | ;هم شاخ شرعش را ثمر، هم شهر علمش را دری |
| ;علم از تو گشت اندوخته، شرع از تو گشت افروخته | ;از ذوالفقارت سوخته، آیین کفر و کافری |
| ;هم تیغ داری هم علَم، هم علم داری هم حکم | ;هم زهد داری هم کرم، دیگر چه باشد مهتری |
| ;روزی که یاران دگر از دور کردندی نظر | ;از خیبر و باروش در کندی زهی زور آوری |
* * *
| ;عصمتْ شعار آل تو ایمان و تقوی مال تو | ;کشف حقیقت حال تو، سیر طریقت بر سری |
| ;ای مکیان را پیش صف، وی شحنه نجد و نجف | ;هستی خلافت را خلف، از مایه نیک اختری |
| ;گر با تو کین وَرزد خسی، نامش نمی ماند بسی | ;وانجا که گم گردد کسی علم تو داند رهبری |
| ;رای تو جفت تیر شد، چون مهر عالم گیر شد | ;عقل بلندت پیر شد، در کار معنی گستری |
| ;ای گنج صد قارون تو را، گفته نبی هارون تو را | ;زان دشمنِ وارون تو را، منکر شود چون سامری |
| ;گردون گردان جای تو، خورشید خاک پای تو | ;ای پرتوی از رای تو، آیینه اسکندری |
| ;من بسته بند توام، خاک دو فرزند توام | ;در عهد و پیوند توام، با داغ و طوق قنبری |
| ;این آسمان صدق و در او اختر صفاست؟ | ;یا روضه مقدّس فرزند مصطفاست؟ |
| ;این داغ سینه اسداللّه و فاطمه است؟ | ;یا باغ میوه دل زهرا و مرتضاست؟ |
| ;ای جسم، خاک شو که بیابان محنت است | ;وی چشم، آب ریز که صحرای کربلاست |
| ;سرها بر این بساط مگر کعبه دل است؟ | ;رُخ ها بر آستانه مگر قبله دعاست؟ |
| ;ای بر کنار و دوش نبی بوده منزلت | ;قندیل قبّه فلکی خاک این هواست |
| ;تو شمع خاندان رسولی به راستی | ;پیش تو هم چو شمع بسوزد درون راست |
| ;هر سال تازه می شود این درد سینه سوز | ;سوزی که کم نگردد و دردی که بی دواست |
| ;ای تشنه فرات یکی دیده باز کن | ;کز آب دیده بر سر قبر تو دجله هاست |
| ;آتش عجب که در دل گردون نیوفتاد | ;در ساعتی که آن جگر تشنه آب خواست |
| ;دین حق را کلام ناطق | ;یعنی جعفر امام صادق علیه السلام |
| ;آن قاعده دان علم اخلاق | ;آن اَعلم عالمان آفاق |
| ;فضل و شرفش چو پرتو نور | ;در جمله کائنات مشهور |
| ;او بود به بَحْرِ عشق زَوْرَقْ | ;زو یافت رواجْ مَذْهَبِ حق |
| ;گنجینه معرفت ضمیرش | ;آیینه حق دلِ مُنیرش |
| ;اسرار نهان مصطفی را | ;او کرد به خلق آشکارا |
| ;فرموده ایزد و پیمبر | ;باشد ارکان دین جعفر |
| ;صبح صادق غلام رایش | ;آیینه مهر نقش پایش |
| ;دانای ضمیر خلقِ عالم | ;مقبولترین نسلِ آدم |
| ;علمی که لدُّنی است نامش | ;لفظیست ز أَبْجدِ کلامش |
| ;در شهر و دیار هفت اقلیم | ;ز اعمالِ قبیح و حسن تکریم |
| ;از خلق شدی هر آنچه صادر | ;بودی به امامِ عصر حاضر |
| ;نقد علی آن امامِ أمْجَد | ;شاهَنْشَهِ دین، اَبا محمّد |
| ;نامش ز حَسن چو رایت افراشت | ;القابِ زکی و عسکری داشت |
| ;زان شرح که سرّ کاف و نونست | ;اوصاف جمیلِ او فزونست |
| ;وصفش در ظرفِ لب نگنجد | ;در صفحه روز و شب نگنجد |
| ;علمی که معلّمش خدا بود | ;در سینه شاه ازکیا بود |
| ;ذاتش سببِ مدارِ عالم | ;صدرِ اُمَم و امامِ اکرم |
| ;فهرست رساله مکارم | ;سر خیلِ مکرّمان مُکْرِم |
| ;خورشید سپهرِ جود و احسان | ;درّ یکتای دُرج ایمان |
| ;سر خیلِ عساکرِ کرامت | ;گلگونه گلشن امامت |
| ;دانای ضمیر انس و جان بود | ;راز همه کس به او عیان بود |
| ;نقلش ز حکایت و روایات | ;بودی همه معجز و کرامات |
| ;کلکِ خردَم گوهرفشانست | ;تا مادح صاحب الزمانست |
| ;در مملکت شَرَف، شهنشاه | ;بر خلق زمانه، حجة اللّه |
| ;ذاتش روحیست عاری از جسم | ;با سیّد کائنات هم اسم |
| ;آن مهتر و سرور خلایق | ;این بهتر و اکبر خلایق |
| ;از موهبت خدای واهب | ;کاو راست سپاس و حمد واجب |
| ;زان سان که به کودکی ز صفوت | ;یحیی آموخت علم حکمت |
| ;مهدی که پناه خاص و عام است | ;از وقت ولادتش امام است |
پدیدآورنده: اوحدی مراغه ای ـ وصال شیرازی ـ بهشتی هروی
| ;چرا پنهان شدی از من تو با چندین هویدایی | ;کجا پنهان توانی شد که هم چون روز پیدایی |
| ;جهان را جمله زیبایی، من از روی تو می بینم | ;ولی روی تو را مثلی نمی بینم به زیبایی |
| ;نباشد عاشقانت را هوای دیدن جنّت | ;مگر وقتی که جنّت را به نور خود بیارایی |
| ;کسی از کُنه اسرار تو آگاهی نمی یابد | ;چه این دوران زیرین و چه نزدیکان بالایی |
| ;کجا غایب شود غیبی ز علم دوربین تو | ;که هم بر غیب علاّمی و هم بر عیب دانایی |
| ;چو در بندی دری بر خلق بگشایی درِ دیگر | ;فرو بستن تو را زیبد که در بندی و بگشایی |
| ;ز پا افتادگانت را نگفتی دست می گیرم؟! | ;ز پا افتاده ام اینک چه می گویی؟ چه فرمایی |
| ;تو را رحمت فراوان است و ما لرزان ز بی برگی | ;تو را اندیشه عفو است و ما ترسان ز رسوایی |
* * *
| ;چه آب روی خواهد بود بر خاک درت ما را | ;که بر دشت هوس کردیم چندین باد پیمایی |
| ;کجا شایسته دانم شد نظرگاه الهی را | ;که عمر خود تلف کردم به خود رویی و خود رایی |
| ;بزرگان خرده می گیرند بر جرمی که رفت از من | ;مسلمانان چه می کردم؟ جوانی بود و برنایی؟ |
| ;چو قارون از گران باری فرو رفتم به خاک امّا | ;چو عیسی گر دهی بارم سرم بر آسمان سایی |
| ;کریما سرگران بر من مکن گر کاهلی کردم | ;ز بهر آن که در خدمت نمی دانم سبک پایی |
| ;به تاریکی چو درماند روان «اوحدی» تنها | ;روان او برون آور ز تاریکی و تنهایی |
| ;به لطف خود قرین گردان، به جود خود زیارت کن | ;زبانش را سخن گویی، ضمیرش را سخن زایی |
| ;یا رب نه دلم بسته غم های تو بود؟! | ;چشمم شب و روز غرق نم های تو بود؟! |
| ;بر جرم و خطای من چه می گیری خشم؟ | ;چون جمله به امید کرم های تو بود |
*
| ;یا رب جبروت پادشاهیت که دید؟! | ;کُنه کرم نامتناهیت که دید؟! |
| ;هر چند که واصلان به بیداری و خواب | ;گفتند که دیدیم کماهیت که دید؟ |
*
| ;ای لاف زنان را همه بویی ز تو نه | ;حاصل بجز از گفتی و گویی ز تو نه |
| ;در هر مویی نشانه ای هست ز تو | ;آن گاه نشان به هیچ رویی ز تو نه |
*
| ;تا چند گریزم و به نازم خوانی؟! | ;من فاش گریزم و به رازم خوانی؟! |
| ;به نام آن که ما را نام بخشید | ;زبان را در فصاحت کام بخشید |
| ;به نور خود برافروزنده دل | ;به نار بیدلی سوزنده دل |
| ;سر هر نامه ای از نام او خوش | ;جهان جان ز عکس جام او خوش |
| ;درود از ما سلام از حضرت او | ;دمادم بر رسول و عترت او |
| ;ابوالقاسم که شد عالمْ طفیلش | ;فلک دهلیز چاووشان خیلش |
| ;از این گفتن خدایا شرم دارم | ;وزان حضرت به غایت شرمسارم |
| ;ز فیض خود دلم پر نور گردان | ;زبانم را ز باطل دور گردان |
| ;ضمیرم را ز معنی بهره ور کن | ;خیال فاسد از طبعم به در کن |
| ;مرا توفیق نیکو بندگی ده | ;دلم را زنده دار و زندگی ده |
| ;ز خود رایی تبه شد کارْ ما را | ;خداوندا به خود مگذار ما را |
| ;بپوشان آن چه ما کردیم و گفتیم | ;مکن پیدا اگر چیزی نهفتیم |
| ;بدی هایی که از ما گشت پیدا | ;به روی ما میار از لطفْ فردا |
| ;آن که تا بود، یار و جفت نداشت | ;و آن که تا هست، خورد و خفت نداشت |
| ;آن که مغز است و این دگرها پوست | ;و آن که چون نیک بنگری همه اوست |
| ;آن که او خارج از عبارت ماست | ;ذات او فارغ از اشارت ماست |
| ;خرد ادراک ذات او نکند | ;فکر ضبط صفات او نکند |
| ;دور و نزدیک و آشکار و نهان | ;کردگار جهانیان و جهان |
| ;هر چه کرد و کند به هر دو سرا | ;کس ندارد مجال چون و چرا |
| ;ای منزه کمالت از کم و کاست | ;هر چه دور از هدایت تو نه راست |
| ;در نهانِ نهان، نهفته رخت | ;در عیان همچو گل شکفته رخت |
| ;خالق هر چه بود و هست تویی | ;آن که گشود و آن که بست تویی |
| ;بینی چه رقم های شگرف است و دل آرا | ;بر صفحه هستی ز خداوند تعالی |
| ;دارای دو گیتی، مَلِک العرش خدایی | ;کاو را نه نیاز است و نه اَنباز و نه همتا |
| ;هر نوع کند نقش و خود از نقش منزّه | ;هر جنس کند جفت و خود از جفت مُبرّا |
| ;هم کار گهی هم چو زمین ساخته معمور | ;هم بارگهی هم چو فلک داشته بر پا |
| ;چه زشت و چه زیبا همه نقش قلم اوست | ;نی نی نکند زشت، نگارنده زیبا |
| ;حیُّ و اَحَد و بصیر و سامع | ;فرد و صمد و لطیف و جامع |
| ;در عالم ذات، بی چه و چون | ;در مملکتِ صفات، بی چون |
| ;شاهنشه خسروان عالم | ;یک کشورش اصفهانِ عالم |
| ;او خالق و ممکناتْ مخلوق | ;جز او همه کایناتْ مخلوق |
| ;زُو پُر بُوَد از حَضیض تا اوج | ;خوانای حروفِ سطرِ هر موج |
| ;دانای سرایر ضمایر | ;در دایره وجود دایر |
| ;بُودَست مدام و هست دائم | ;چون ذات به ذاتِ خویش قائم |
| ;از پرتُوِ نورِ شمع ذاتش | ;افروخته عالم صفاتش |
| ;این نور بود که از غباری | ;شد چهره فروزِ هر نگاری |
| ;از خاک و ز آب و باد و آتش | ;کرد این همه نقش های دلکش |
| ;سبحان اللّه ز ذات جبّار | ;کز هر شی ای بود نمودار |
| ;یک ذرّه ز آفتاب او مِهر | ;افروخته ماه نیز ازو چهر |
| ;هر غنچه از او به رنگ و بویی | ;هر برگ، زبان حمد گویی |
| ;بشکُفت چو با خیال او گُل | ;زد آتشِ غم به جان بلبل |
| ;از کُنهِ صفات او که داناست | ;خَسْ را چه خبر ز قعر دریاست؟ |
* * *
| ;یا رب! یا رب! مرا چه یارا | ;توحیدِ تو را نمودن افشا؟ |
| ;این بس که تو را خدایْ دانم | ;درسی ز محبّت تو خوانم |
| ;کن با غم خویش آشنایم | ;بیگانه نُما زِ ما سوایم |
| ;خون دل و دیده تَرَم دِه | ;از باده عشق ساغرم دِه |
| ;آزاد کنم زِ قیدِ هَستی | ;تا باز رَهَم ز بُت پرستی |
| ;از ریشه بر آر نَخْلِ بُوْدَم | ;جز غم مگذار در وجودم |
| ;هستی ز کَفَم رُبود حاصل | ;تو با منی و من از تو غافل |
| ;افروز به دل شراره شوق | ;این پرده بسوز زِ آتش ذوق |
| ;از عالم هستیم بر آور | ;بی پرده، نواست خوشْ نماتر |
| ;از لطفِ تو چون سُخَن سرایم | ;دِه رتبه نعتِ مصطفایم |
| ;این نور چو تافت از وجودش | ;کردند فرشتگان سجودش |
| ;این کَوْن و مکان که گشت موجود | ;زان ذات محمد است مقصود |
| ;کس نیست به شوکت و جلالش | ;جز شیر حق و بتول و آلش |
| ;با ذاتِ نبی به وَجْهِ اَحْسَنْ | ;خَیْر الْبَشرند چاردَه تَن |
| ;از دولتِ مهرِشان «بهشتی» | ;دارد شرفِ نکو سرشتی |
| ;سردار چهارده تن پاک | ;باشد سلطانِ مُلْکِ لَوْلاکَ |
| ;آن جوهرِ گوهرِ نبوّت | ;زیبنده افسر نبوت |
| ;صبحی که شه خجسته طالع | ;گردید عیان چون نجم ساطع |
| ;از فیضِ کرامتِ ظهورش | ;ظلْمَت نگذاشت نارِ نورش |
| ;در کنگره های قَصْر کَسری | ;از معجزه اش فتاد کسری |
| ;آتشکده ای که فارس را بود | ;نَه شعله در آن گذاشت، نه دود |
| ;دریاچه ساوه خشک گردید | ;وز رودِ سماوه آب جوشید |
| ;زان هادی عالم هدایت | ;زین معجزه هاست بی نهایت |